Ovogodišnja Forbesova lista 100 najmoćnijih žena svijeta stavlja žene u samo središte – u fokus kapitala koji određuje putanju razvoja vještačke inteligencije. U međusobno povezanim sistemima, njihove odluke određuju koje države i korporacije zadržavaju stratešku prednost, a koje zaostaju. Ova lista otkriva gdje žene imaju moć, a gdje ona prestaje.
U tehnologiji se ženska moć koncentrisala na najkritičnijim tačkama. Vještačka inteligencija pokrenula je najveću infrastrukturnu izgradnju u modernoj korporativnoj istoriji, više od 400 milijardi dolara godišnje troše tehnološke kompanije iz S&P 500 indeksa, a moć je prešla u ruke onih koji kontrolišu taj kapacitet. Lisa Su, izvršna direktorica AMD-a (br. 10), kontroliše ključne uska grla u industriji poluprovodnika koja određuju tempo globalnog AI ekosistema. Njene odluke utiču na to da li kompanije na vrhu AI revolucije mogu ispuniti očekivanja investitora i vlada.
Slična koncentracija autoriteta javlja se kod četiri žene s liste koje upravljaju „Veličanstvenom sedmorkom“ – grupom američkih tehnoloških divova čija tržišna moć pokreće globalna berzanska kretanja i usmjerava tehnološki razvoj. Rut Porat (Ruth Porat, br. 12), predsjednica i glavna direktorka za ulaganja u Alfabetu (Alphabet), te finansijske direktorice Kolet Kress (Colette Kress) u Envidiji (Nvidia) br. 37), Susan Li u Meti (br. 41) i Ejmi Hud (Amy Hood) u Majkrosoftu (Microsoft) (br. 16), nadgledaju kompanije čija ukupna tržišna vrijednost prelazi 8 biliona dolara. Njihove odluke određuju tempo širenja vještačke inteligencije – određuju brzinu, smjer i stabilnost globalne tehnologije u narednoj deceniji.
Kako se trka u „naoružavanju“ vještačkom inteligencijom ubrzava, suosnivačica i predsjednica Anhropika Daniela Amodei (br. 73, novitet na listi) postala je milijarderka koja je svoje bogatstvo stekla sama, a kompanija joj je dostigla vrijednost od 183 milijarde dolara. Ona je jedna od rijetkih žena koje imaju i osnivački udio i izvršnu moć u vodećim AI kompanijama. Sara Frajar (Sarah Friar) (br. 50) je finansijska direktorica OpenAI-ja. Učešće u kapitalu obezbjeđuje ogromno bogatstvo ženama koje stignu do takvih pozicija, ali je pristup tim pozicijama, posebno osnivačkim, i dalje strogo ograničen.
Sanae Takaiči (Sanae Takaichi) (br. 3) postala je prva japanska premijerka u oktobru, upravljajući ekonomijom vrijednom 4,2 biliona dolara u trenutku kada se bezbjednost poluprovodnika, preusmjeravanje odbrambene politike i demografski pritisak ukrštaju. Te odluke oblikovaće dinamiku moći istočne Azije i stabilnost globalne proizvodnje.
Sličan obrazac vidljiv je širom kontinenata koji se suočavaju sa strukturnim stresovima: predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen (Ursula von der Leyen) (br. 1) i čelnica Evropske centralne banke Kristin Lagard (Christine Lagarde) (br. 2) upravljaju više preklapajućih kriza u Evropi – gdje energetska, odbrambena i monetarna politika određuju da li će se kontinent ujediniti ili raspasti.
Uticaj na ključne odluke
Prebacivanje industrijske proizvodnje prema inostranstvu stavlja meksičku predsjednicu Klaudiju Šejnbaum (Claudia Sheinbaum) (br. 5) u centar transformacije proizvodnog lanca u Sjevernoj Americi. Borba za rijetke zemne minerale uzdiže lidere poput Netumbo Nandi-Ndaitwah (br. 79), premijerke Namibije bogate resursima. Žene upravljaju samo u 3 od 25 najvećih svjetskih ekonomija, ali predvode na tačkama preokreta koje će definisati novi geopolitički poredak.
Finansije predstavljaju posebnu vrstu poluge moći. Džejn Frejzer (Jane Fraser) (br. 8), izvršna direktorica i predsjednica Citija, učvrstila je svoj autoritet tokom perioda restrukturiranja i nestabilnosti. Tan Su Shan (br. 29, novitet na listi), izvršna direktorka DBS Grupe, oblikuje pristup kreditima u jednoj od najbrže rastućih ekonomskih regija svijeta. Tarsiana Medeiros (Tarciana Medeiros) (br. 18), predsjednica i izvršna direktorica Banco do Brasil, nadgleda instituciju koja igra ključnu ulogu u poljoprivrednoj ekonomiji Latinske Amerike i izvozu. Ove žene odlučuju da li će kapital teći ili stagnirati – odluke koje direktno određuju da li će se ekonomije širiti ili smanjivati.
U industriji, žene upravljaju infrastrukturom na koju se vlade oslanjaju, ali je ne mogu same definisati. Gvin Šotvel (Gwynne Shotwell) iz SpaceX-a (br. 20) održava infrastrukturne sisteme koji stoje iza odbrane i globalne povezanosti. Lista takođe bilježi jednu često zanemarenu promjenu: kulturni autoritet prerastao je u ekonomski motor.
Kim Kardašijan (Kim Kardashian) (br. 71) prikupila je 225 miliona dolara za Skims uz valuaciju od 5 milijardi dolara, te pokrenula NikeSKIMS u partnerstvu sa Najkijem (Nike), pokazujući kako se kulturni uticaj može skalirati poput globalnog brenda.
A žene iz Netflixove K-pop serije Demon Hunters (ovogodišnji br. 100) upravljaju bazom obožavalaca koja prelazi tradicionalne granice pola, starosti i države, te su dominirale globalnom kulturom 2025. godine. Uspjele su iz istog razloga kao i ostale na listi: zato što direktno kontrolišu svoju publiku.
Ovogodišnja lista otkriva ključnu istinu: žene upravljaju sistemima koji će definisati narednu deceniju, ali najviši nivo moći i dalje ostaje selektivno zaštićen. Njihov uticaj je dubok, strukturan i globalan, ali arhitektura kontrole i dalje zaostaje za njihovim uticajem. Da li će se svijet kretati prema istinskom zajedničkom vođstvu ili će se i dalje oslanjati na žene da stabilizuju institucije kojima ne upravljaju u potpunosti – pitanje je koje će oblikovati sljedeću eru moći.
Prvih 20 na listi:
- Ursula fon der Lajen (Ursula von der Layen) – predsjednica Evropske komisije – Belgija
- Kristin Lagard (Christine Lagarde) – predsjednica Evropske centralne banke – Njemačka
- Sanae Takači (Sanae Takaichi) – premijerka Japana
- Đorđa Meloni (Giorgia Meloni) – premijerka Italije
- Klaudija Šejnbaum (Claudia Sheinbaum) – predsjednica Meksika
- Džuli Svit (Julie Sweet) – predsjednica i izvršna direktorica Accenture-a – SAD
- Meri Bara (Mary Barra) – izvršna direktorica General Motorsa – SAD
- Džejn Frejzer (Jane Fraser) – predsjednica i izvršna direktorica Citi-ja – SAD
- Abigejl Džonson (Abigail Johnson) – predsjednica i izvršna direktorica Fidelity Investmentsa – SAD
- Liza Su (Lisa Su) – izvršna direktorica AMD-a – SAD
- Mekenzi Skot (MacKenzie Scott) – filantropkinja – Yield Giving – SAD
- Rut Porat (Ruth Porat) – predsjednica i direktorica za investicije u Alphabetu – SAD
- Melinda Frenč Gejts (Melinda French Gates) – osnivačica Pivotal Philanthropies – SAD
- Gejl Budro (Gail Boudreaux) – izvršna direktorica Elevancea – SAD
- Ana Patrisija Botin (Ana Patricia Botín) – izvršna predsjednica Santander banke – Španija
- Ejmi Hud (Amy Hood) – izvršna potpredsjednica i finansijska direktorica Microsofta – SAD
- Kristalina Georgieva – izvršna direktorica MMF-a – SAD
- Tarsiana Paula Gomez Medeiros (Tarciana Paula Gomez Medeiros) – predsjednica i izvršna direktorica Banco do Brasil – Brazil
- Ketrin Mekgregor (Catherine MacGregor) – izvršna direktorica ENGIE-a – Francuska
- Gvin Šotvel (Gwynne Shotwell) – predsjednica i COO SpaceX-a – SAD
Izvor: Forbes
