Crna Gora bi u naredne dvije i po godine trebalo da sprovede paket kadrovskih, zakonodavnih i institucionalnih reformi kako bi ispunila završno mjerilo 3 u Poglavlju 19 – Socijalna politika i zapošljavanje.
Usvajanje Akcionog plana označeno je kao neposredan uslov za privremeno zatvaranje ovog poglavlja do kraja 2026. godine. Međutim, veliki dio njegovih mjera sprovodio bi se tokom 2027. i 2028, što znači da je usvajanje dokumenta uslov za zatvaranje, dok bi puna izgradnja kapaciteta bila nastavljena i nakon planiranog roka za privremeno zatvaranje poglavlja.
Predlog je pripremila Radna grupa za Poglavlje 19, a u dokumentu se navodi da je tekst usaglašen sa komentarima Evropske komisije. Ministarstvo socijalnog staranja, brige o porodici i demografije predlaže Vladi da usvoji plan, dostavi ga Evropskoj komisiji i zaduži nadležne institucije da počnu sprovođenje mjera u utvrđenim rokovima.
Najmanje 157 novih zaposlenih u tri sistema
Dokument izričito predviđa najmanje 157 novih izvršilaca u Zavodu za zapošljavanje, centrima za socijalni rad i instituciji Zaštitnika ljudskih prava i sloboda.
Najveći broj, 96, trebalo bi da bude zaposlen u centrima za socijalni rad: 36 tokom 2026, po 30 tokom 2027. i 2028. Institucija Zaštitnika trebalo bi da dobije 23 nova zaposlena: pet u 2026, osam u 2027. i deset u 2028. Zavod za zapošljavanje trebalo bi da zaposli 38 osoba do kraja prvog kvartala 2027. godine.
U tu računicu nijesu uključeni zaposleni i vještaci planirani za Zavod za jedinstveno vještačenje invaliditeta, jer dokument navodi da ta institucija treba da bude osposobljena za rad sa 24 zaposlena i 12 vještaka, ali ih u sažetku ne označava izričito kao dodatna nova zapošljavanja.
Zavodu za zapošljavanje nedostaje 98 ljudi do pune sistematizacije
Zavod za zapošljavanje ima 413 sistematizovanih radnih mjesta, dok dokument navodi da je trenutno zaposleno 315 ljudi. Ovo znaći da bi prema stanju prikazanom u Akcionom planu, nepopunjeno 98 mjesta.
Od planiranih 38 novih zaposlenih, 13 bi bilo raspoređeno u područnim jedinicama, a 25 u centrali. Prioritet bi imala radna mjesta povezana sa Poglavljem 19. Nakon prvog talasa zapošljavanja, popunjavanje bi trebalo da bude nastavljeno tokom 2027. i 2028, sa ciljem dostizanja 85 odsto sistematizovanih mjesta.
Zavod bi do aprila 2028. trebalo da uvede elektronski sistem za upravljanje dokumentima i platformu poslovne inteligencije sa skladištem podataka. Cilj je digitalna obrada predmeta, izvještavanje usklađeno sa pravilima ESF-a i praćenje programa tržišta rada u realnom vremenu.
Garancija za mlade u svim opštinama od januara 2027.
Garancija za mlade, koja je tokom 2025. pilotirana u tri opštine i obuhvatila 1.177 učesnika, trebalo bi da bude proširena na cijelu teritoriju Crne Gore u januaru 2027. godine.
Prethodno bi, do decembra 2026, trebalo da bude usvojen novi Plan implementacije Garancije za mlade za period 2027–2030. Ministarstvo rada i Zavod za zapošljavanje trebalo bi potom da izrađuju godišnje izvještaje o rezultatima programa, koristeći metodologiju prilagođenu okviru indikatora Odbora EU za zapošljavanje.
Redizajn Programa stručnog osposobljavanja osoba sa stečenim visokim obrazovanjem planiran je za drugi kvartal 2027. godine. Dokument kao cilj navodi njegovo bolje povezivanje sa potrebama tržišta rada i Garancijom za mlade.
Novi model vještačenja invaliditeta do kraja 2026.
Akcioni plan predviđa prelazak sa medicinskog modela procjene invaliditeta na model zasnovan na ljudskim pravima i potrebama osobe za podrškom radi učešća u životu zajednice.
Uredba o metodologiji jedinstvenog vještačenja invaliditeta trebalo bi da bude usvojena u drugom kvartalu 2026. Zavod za jedinstveno vještačenje invaliditeta trebalo bi da postane operativan do decembra iste godine, sa 24 zaposlena i 12 vještaka, kada bi trebalo da počnu i prva vještačenja.
Do decembra 2026. planirana je i analiza troškova života osoba sa invaliditetom. Ona bi trebalo da posluži kao osnova za uvođenje inkluzivnog dodatka, dok su izmjene Zakona o socijalnoj i dječjoj zaštiti kojima bi dodatak bio uveden planirane za četvrti kvartal 2027.
Najmanje tri socijalne usluge u svakoj opštini
Do decembra 2028. planirano je uspostavljanje najmanje tri usluge u zajednici u svakoj jedinici lokalne samouprave. Cilj je ravnomjernija teritorijalna dostupnost socijalnih usluga i smanjenje oslanjanja na institucionalni smještaj.
Istovremeno bi se tokom perioda 2026–2028. sprovodili planovi transformacije osam ustanova rezidencijalnog tipa. Projektna jedinica u Zavodu za socijalnu i dječju zaštitu trebalo bi da bude uspostavljena u drugom kvartalu 2026, dok je sprovođenje šest specijalizovanih modula obuke planirano do decembra 2027.
Nacionalni akcioni plan za Evropsku garanciju za djecu do 2030. trebalo bi da bude usvojen do decembra 2026.
Izmjene radnih zakona do decembra 2026.
Akcioni plan predviđa kontinuirano kadrovsko jačanje inspekcije rada i inspekcije zaštite i zdravlja na radu tokom cijelog perioda 2026–2028. Broj novih inspektora, međutim, nije naveden.
Do decembra 2026. trebalo bi da budu usvojene izmjene Zakona o zaštiti i zdravlju na radu i Zakona o radu radi daljeg usklađivanja sa pravnom tekovinom Evropske unije. Odbor za zaštitu i zdravlje na radu u okviru Socijalnog savjeta trebalo bi da bude uspostavljen u drugom kvartalu 2027.
Kada je riječ o Zakonu o štrajku i Zakonu o reprezentativnosti sindikata i organizacija poslodavaca, dokument za drugi kvartal 2027. planira usaglašavanje nacrta sa socijalnim partnerima i međunarodnim standardima, njihovo razmatranje na Socijalnom savjetu i pribavljanje mišljenja međunarodnih institucija. Akcioni plan u tim tabelama ne određuje izričit datum konačnog usvajanja ova dva zakona.
Socijalni savjet: prostor, budžet i analitička podrška
Sveobuhvatna analiza stanja socijalnog dijaloga, Mapa puta za njegovo unapređenje i jačanje kapaciteta Socijalnog savjeta planirani su za drugi kvartal 2027.
Za Socijalni savjet trebalo bi obezbijediti prostor, budžet i analitičku podršku. U privatnom sektoru planirane su aktivnosti promocije kolektivnog pregovaranja, posebno u turizmu, građevinarstvu i saobraćaju, tokom 2027. i 2028. godine.
Obuke socijalnih partnera, uz podršku Međunarodne organizacije rada i programa Socieux+, planirane su kontinuirano od 2026. do 2028.
Izvor: Bankar.me
