Glavni cilj ove Strategije je jačanje otpornosti Glavnog grada Podgorice na prirodne i antropogene rizike kroz unapređenje lokalnog upravljanja rizicima, efikasnu primjenu mjera i aktivnosti za prevenciju, pripravnost, odgovor i oporavak, uz potpunu uključenost zajednice i svih relevantnih subjekata, te integrisanje smanjenja rizika od katastrofa u lokalne sektorske politike i planska dokumenta.
Strategija se sprovodi u dvije faze: kratkoročna (2026–2027) – fokus na jačanje osnova otpornosti grada kroz odgovor na postojeće rizike, na jačanje lokalnih kapaciteta, sprovođenje mjera prevencije i ublažavanja, te na poboljšanje pripremljenosti resursa i građana, i srednjoročna (2028–2030) – usmjerenost na dalju institucionalizaciju mjera otpornosti i integraciju smanjenja rizika od katastrofa u opštinsko planiranje i razvoj.
„Misija Glavnog grada Podgorica jeste da, kroz integrisano upravljanje rizicima od katastrofa, održivo planiranje i aktivnu uključenost zajednice, unaprijedi otpornost grada, zaštiti živote, imovinu i životnu sredinu, te obezbijedi blagovremenu pripravnost, efikasan odgovor i brz oporavak od katastrofa, uz stalno prilagođavanje klimatskim promjenama. Misija će se ostvariti kroz realizaciju strateškog cilja i operativnih ciljeva“, navodi se u Nacrtu Lokalne strategije.
Fokus Strategije je, kako se navodi, unapređenje otpornosti Glavnog grada Podgorica na katastrofe kroz smanjenje postojećih i novih rizika koji ugrožavaju stanovništvo, materijalna i kulturna dobra i životnu sredinu, kao i sprovođenje aktivnosti i mjera definisanih Akcionim planom za period 2026–2030. godine u oblasti smanjenja rizika od katastrofa.
„Lokalni strateški cilj ove Strategije je da se do 2030. godine značajno poveća otpornost Glavnog grada Podgoricea na prirodne i antropogene rizike kroz sistematsko razumijevanje rizika, uspostavljanje efikasnog i inkluzivnog sistema upravljanja rizicima od katastrofa, usmjeravanje prioritetnih investicija u strukturne i nestrukturne mjere smanjenja rizika, te jačanje kapaciteta za efikasan odgovor, brzi oporavak i otpornu obnovu u skladu s principom Build Back Better, u potpunosti je usklađen s prethodno navedenim globalnim i nacionalnim
okvirima za otporan i održiv razvoj i smanjenje rizika od katastrofa“, stoji u Nacrtu.
Na osnovi ovog strateškog cilja definisana su i četiri operativna cilja koji operativno razrađuju strateško opredjeljenje Strategije i omogućavaju njegovu praktičnu implementaciju kroz konkretne mjere, aktivnosti i pokazatelje učinka, usmjerene na jačanje institucionalnih, tehničkih i ljudskih kapaciteta, unapređenje sistema prevencije i pripravnosti, efikasno upravljanje rizicima od katastrofa te osiguranje koordinisanog odgovora i održivog oporavka na lokalnom nivou.
- Unaprijeđeno razumijevanje rizika na teritoriji Glavnog grada.
- Efikasno i koordinisano upravljanje rizicima na lokalnom nivou.
- Ulaganje u smanjenje rizika od katastrofa radi povećanja otpornosti Podgorice.
- Jačanje lokalne pripravnosti i kapaciteta za efikasan odgovor, brzi oporavak i otpornu obnovu (Build Back Better) nakon katastrofa.
Aktivnosti za period 2026–2030. godine, finansiraće se iz Budžeta Glavnog grada Podgorica, budžeta lokalnih subjekata za zaštitu i spašavanje, Budžeta Crne Gore, realizacijom programa i projekata finansiranih iz fondova EU i fondova drugih međunarodnih organizacija, kao i drugih izvora.
Ukupni alocirani iznos Strategije za sprovođenje 54 strateških aktivnosti u narednom petogodišnjem periodu iznosi 3.904.000 eura, od toga iz Budžeta Glavnog grada potrebno je obezbijediti 1.477.400, iz donatorskih projekata 1.729.600, iz subjekata iz privatnog sektora 79.000, iz državnog budžeta preko državnih institucija i fondova 531.000, lokalnih subjekata 60.000 i budžeta Opštinske organizacije Crvenog krsta ukupno 27.000 eura.
Razorni zemljotres mogao bi u Podgorici napraviti štetu od oko 582 miliona eura
Analiza ranjivosti 15 komponenti kritične infrastrukture u odnosu na seizmičke intenzitete (VI–IX prema EMS-98 skali) pokazuje da najveći stepen štete bilježe elektroprenosne podstanice, željezničke stanice, pumpne stanice za vodosnabdijevanje i konvencionalni mostovi, naročito pri jačim zemljotresima.
„Na primjer, pri intenzitetu IX, šteta na elektroprenosnim podstanicama doseže čak 42.6%, dok su konvencionalni mostovi pogođeni sa 29,4%. Infrastruktura poput tunela, auto-puteva i električnih dalekovoda pokazuje znatno niži stepen ranjivosti. Ovi podaci jasno ukazuju na potrebu za prioritetnim jačanjem najranjivijih sistema radi očuvanja funkcionalnosti tokom i nakon zemljotresa. Procijenjeni materijalni gubitak u slučaju zemljotresa intenziteta između VI i IX stepeni EMS skale iznosi oko 582.5 miliona eura, što je sedam puta više od prosječnog godišnjeg budžeta Glavnog grada Podgorice (oko 83 miliona eura)“, navodi se u Nacrtu odluke.
U pogledu izloženosti stanovništva, potencijalno je pogođeno oko 136.875 lica u urbanom dijelu i 19.755 u ruralnim područjima, uključujući i turiste.
„U scenariju razornog zemljotresa u Podgorici, procjenjuje se da bi ukupan srednji broj žrtava iznosio 626, dok bi broj lakše i teško povrijeđenih mogao dostići do 4.358 odnosno 4.220 lica. Ovi podaci ukazuju na ozbiljne posljedice koje bi takav događaj imao po ljudske živote, infrastrukturu i finansijsku stabilnost grada i dodatno naglašavaju potrebu za hitnim ulaganjem u jačanje otpornosti urbanog sistema u Podgorici i kapaciteta za upravljanje smanjenjem rizika od katastrofa“, piše u Nacrtu.
Relativan obim potencijalnog oštećenja infrastrukturnih objekata na području Podgorice za različite zone seizmičkog intenziteta u slučaju najnepovoljnijeg scenarija:
Nacrt Lokalne strategije za smanjenje rizika od katastrofa sa Akcionim planom za period 2026–2030. godine se od srijede, 21. januara, nalazi na javnoj raspravi, a Centralna javna rasprava održaće se u zgradi gradskog Parlamenta – Multimedijalna sala, 27. januara 2026. godine, sa početkom u 10 časova.
Izvor: Gradski.me
