5
Piše: Vladimir Dobrosavljević
Opservacija savremenih političkih odnosa na relaciji Beograd–Podgorica zahtijeva napuštanje površnih, deklarativnih narativa o „jedinstvu i zaštiti nacionalnih interesa“ i ulazak u domen racionalne i strukturne analize, alokacije resursa i moći unutar regionalnih političkih elita.
Paradoks, gdje se vlast u Beogradu, koja samozaljubljeno i deklarativno predstavlja sebe kao zaštitnika Srba u regionu, upušta u intenzivno, hibridno djelovanje protiv zvaničnih vlasti u Podgorici, a naročito protiv legitimnih srpskih političkih predstavnika poput Andrije Mandića i Nove srpske demokratije, predstavlja jedan od najzanimljivijih fenomena savremene regionalne dinamike.
Hibridna aktivnost koja se sprovodi iz beogradskih centara moći manifestuje se kroz dobro razrađenu mehaniku političkog i informativnog inženjeringa. Njene ključne komponente uključuju:
- Sinhronizovane medijske kampanje: Upotrebu tabloida i televizija sa nacionalnom frekvencijom u Srbiji, koji pod potpunom kontrolom vlasti kreiraju narativ o „izdaji“ i „skretanju sa nacionalnog kursa“.
- Upotrebu marginalnih političkih aktera u Crnoj Gori: Podsticanje i finansiranje radikalizovanih pojedinaca i minijaturnih političkih grupacija u samoj Crnoj Gori radi unutrašnjeg raspada srpskog biračkog tijela.
- Agresiju „političkih influensera“ i javnih ličnosti: Mobilizaciju mrežnih komentatora, režimskih analitičara i medijskih selebritija koji na društvenim mrežama sprovode agresivnu dehumanizaciju i stigmatizaciju političkih lidera iz Podgorice.
Cilj ove strategije jeste postizanje potpunog delegitimisanja realnih predstavnika Srba u Crnoj Gori. Optužbama za „konformizam“, „servilnost prema Zapadu“ i „izdaju kosovskog zavjeta“, kreira se simplifikovan narativ u kojem se svaka autonomna politička procjena srpskih lidera u Podgorici tumači kao neprijateljski akt usmjeren protiv „državnih interesa“, kako ih definiše beogradska vlast.
Poseban segment ovakvih operativnih aktivnosti predstavlja djelovanje prema Mitropoliji crnogorsko-primorskoj Srpske pravoslavne crkve, sa namjerom da se umanji autoritet aktivnog sveštenstva i dovedu u pitanje motivi njihovih djela, spram eklezijalne cjeline.
Za dublje razumijevanje ove dinamike neophodno je analizirati istorijat odnosa režima u Beogradu sa nekadašnjom vlašću Demokratske partije socijalista (DPS) i Mila Đukanovića. Uprkos javnim verbalnim sukobima, između dvije strukture postojala je duboka, funkcionalna i pragmatična simbioza.
Ta simbioza se zasnivala na nekoliko stubova: ekonomsko-bezbjednosnim interesima, uprošćenim prekograničnim tokovima kapitala, netransparentnim investicijama i preklapanju neformalnih strukturnih mreža; obostranim političkim benefitima, tako što je Đukanoviću Beograd služio kao savršen „strašilo-arhetip“ za plašenje sopstvenog biračkog tijela i održavanje narativa o ugroženosti suvereniteta, dok je Beogradu Đukanović služio kao opravdanje za nacionalnu homogenizaciju; te predvidljivosti sukoba, jer je konflikt sa DPS-om bio kontrolisan, simuliran i obostrano koristan.
Uostalom, dovoljno je podsjetiti se kako je sadašnji režim u Beogradu ubjeđivao političke predstavnike Srba u Crnoj Gori o neophodnosti njihove saradnje sa autoritarnim vlastima u Podgorici, potom političke saradnje, oličene kroz posjete visokih funkcionera obje grupacije partijskim skupovima, zatim neformalnog druženja prvih ljudi ovih organizacija na košarkaškoj utakmici ili sa uticajnim osobama iz arapskog svijeta značajnim u političko-bezbjednosno-finansijskim poslovima.
Sve do pružanja međusobnih dobrih usluga tokom performansa nazvanog „Državni udar“ 2016. godine u Crnoj Gori, ili obostrane blagonaklonosti prema notornim regionalnim narko-kartelima.
Dolaskom legitimnih srpskih predstavnika u strukture vlasti u Podgorici, taj decenijski mehanizam kontrolisane nestabilnosti je srušen. Beograd je izgubio idealnog „neprijatelja“ sa kojim je pravio utilitarne kompromise, a dobio je autonomne političke aktere koji samostalno definišu svoje nacionalne i državne prioritete unutar institucija Crne Gore.
Pozadina ove agresivne kampanje leži u dubokoj unutrašnjoj dinamici režima u Srbiji, prije svega na tri ključne ravni.
Suočena sa faktološkim i strateškim slomom sopstvene, makar deklarativno promovisane, politike na Kosovu i Metohiji, gdje su srpske institucije u potpunosti potisnute, beogradska vlast ima potrebu da skrene pažnju javnosti sa sopstvenih neuspjeha. Napadom na političke predstavnike u Podgorici stvara se lažni kompenzacioni front na kojem se demonstriraju „odlučnost“ i „pravovjerje“.
Pred nadolazeće parlamentarne i predsjedničke izbore u Srbiji, režimu je neophodan eksterni krivac za vlastite promašaje i smanjenje uticaja. Konstruisanje „unutrašnjih i spoljnih izdajnika“ standardan je mehanizam za održavanje visokog stepena mobilizacije kod jednog dijela biračkog tijela.
I na kraju, ali ne i najmanje važno, beogradska vlast je godinama pred međunarodnim akterima u Briselu i Vašingtonu nastupala sa pozicije jedinog autoriteta koji ima kapacitet da kontroliše, usmjerava ili pacifikuje srpski faktor u regionu.
Ulazak Andrije Mandića i Nove srpske demokratije u vlast u Podgorici, te njihov proaktivan i konstruktivan rad unutar evropskih integracija Crne Gore, u potpunosti ruši taj monopol.
Najteži udarac za koncepciju trenutnog beogradskog režima predstavlja mogućnost da Srbi u Crnoj Gori u bliskoj budućnosti postanu punopravni dio političkog i institucionalnog sistema Evropske unije.
Ukoliko naši sunarodnici, kroz Vladu i Skupštinu Crne Gore, uvedu svoju državu u EU, stvara se novi, emancipovani model političkog djelovanja. To bi pokazalo da Srbi u regionu mogu biti konstruktivan, integrativan, ekonomski uspješan i pravno zaštićen narod koji ne zavisi od direktiva, patronata ili naloga jedne političke garniture, ma gdje bila njena geografska lokacija.
Takav scenario u potpunosti obezvređuje paternalističku i autokratsku matricu na kojoj sadašnja beogradska vlast temelji svoj odnos prema Srbima u regionalnom okruženju.
Zaključno, hibridno djelovanje koje se iz Beograda vodi protiv vlasti u Podgorici i srpskih lidera poput Andrije Mandića nije borba za odbranu srpstva, već očajnički pokušaj odbrane monopola nad definisanjem nacionalnog interesa.
Integrisana, stabilna i konsocijativna Crna Gora, u kojoj su Srbi ravnopravan nosilac vlasti, predstavlja najbolji dokaz da se nacionalni interes ne brani izolacijom i servilnošću prema jednom centru moći, već mudrom, autonomnom i institucionalnom politikom u službi vlastitog naroda i države.
srpska24.me
