Sadržaj
Program ima za cilj dalji razvoj ovih kompanija i povećanje njihove produktivnosti, radi stvaranja otpornije, konkurentnije i izvozno orijentisane privredi. Njime je planirano da privrednici ulažu novac u projekte, nakon čega im Ministarstvo ekonomskog razvoja refundiraa do 80 odsto troškova.
Da je za male preduzetnike dostupnost novca za ulaganja problem, ukazano je krajem prošle godine i na sjednici Odbora za mala i srednja preduzeća Privredne komore (PKCG). Oni su ukazali i da MMSP čine okosnicu ekonomije i više od 99 odsto svih firmi, ali da ih visok deficit u robnoj razmjeni, niska pokrivenost uvoza izvozom i uvoz hrane dodatno opterećuju – uz regionalnu neravnotežu prihoda.
Iz sličnih razloga je i Ministarstvo ekonomskog razvoja odlučilo da u Program uvrsti metalnu industriju, zbog potencijalnog rasta produktivnosti, zamjene uvoza i učešća u regionalnom tržištu, dok je isto planirano u slučaju domaće proizvodnje hrane – stabilnija osnova za razvoj domaćih lanaca, povećanje prisustva na tržištu, jačanje prerade i diversifikacije…
“Ukupan budžet opredijeljen za realizaciju Programa za unapređenje konkurentnosti privrede za 2026. godinu iznosi 3.500.000 eura, odnosno po programskim linijama: za unapređenje proizvodnih kapaciteta u prehrambenoj i metalnoj industriji 2.900.000 eura i za podršku ženskom preduzetništvu 600.000 eura. Iznos podrške je u u visini od 50 do 70 odsto opravdanih troškova bez PDV-a, odnosno u iznosu ne manjem od 25.000 niti većem od 150.000 eura za preduzeća koja obavljaju podržanu djelatnost. Za privredne subjekte u vlasništvu žena od minimum 51 odsto, u visini od 80 odsto iznosa opravdanih troškova bez PDV-a iznosa ugovorene subvencije u minimalnom iznosu od 5.000 a u maksimalnom iznosu do 30.000 eura”, piše u Programu.
Zbog regionalnih razlika, predviđeno je i uvećanje podrške ako kompanije posluju iz neke od opština sa nižim stepenom razvijenosti kao što su Petnjica, Andrijevica, Gusinje, Plav, Rožaje, Tuzi, Berane, Bijelo Polje, Šavnik, Mojkovac, Kolašin, Pljevlja, Plužine, Ulcinj, Žabljak, Cetinje, Nikšić, Danilovgrad, Zeta, ali i zavisno da li su firme u vlasništvu žena, mladih ili osoba sa invaliditetom.
Linija manje nego lani
U odnosu na plan unapređenja konkurentnosti privrede iz 2025. godine koji je imao tri linije podrške i to 2,85 miliona za prehrambenu industriju, pola miliona za žensko preduzetništvo i 150.000 eura za podršku održivom zdravstvenom razvoju, ovogodišnji ima samo dvije linije.
Istim dokumentom iz 2024. godine, privredi je na raspolaganju bilo 3.000.000 eura i to za unapređenje proizvodnih kapaciteta, nabavku opreme male vrijednosti, podršku digitalizaciji i mladima i ženama u biznisu. Program za unapređenje konkurentnosti privrede je 2023. godine nudio devet linija, od čega sedam za finansijsku podršku i dvije za nenovčanu.
Preduzetnici će ove godine kroz liniju za prehrambenu i metalnu industriju moći do subvencija za adaptaciju objekata koje posjeduju ili iznajmljuju, ali i za nabavku nove proizvodne opreme za unapređenje efikasnosti i ekoloških aspekata, dok će im se refundirati dio novca koji ulože od početka do sredine novembra.
Visina povrata novca zavisi od samih ulaganja pa oni koji utroše između 35.715 i 100.000 eura, mogu dobiti povrat od 70 odsto opravdanih troškova bez PDV-a, oni koji ulože od 100.001 do 150.000 eura od 60 odsto, dok firme koje potroše više od 150.001 eura mogu dobiti 50 odsto povrata.
Novac će se isplaćivati za opravdane troškove navedene u programu i ugovoru, ali se neće refundirati PDV, adaptacije nelegalno sagrađenih objekata, carinske i skladišne takse, nabavke polovne opreme, rashladni i toplotni ormari, mobilni telefoni, pametni satovi, TV i klima uređaji…
“Načelo zabrane dvostrukog finansiranja podrazumijeva da treba izbjegavati dvostruko finansiranje istih troškova iz državnog budžeta, programa Evropske unije (EU), međunarodnih izvora, te drugih davalaca državne pomoći. Podnosioci ne smiju tražiti niti biti korisnici sredstava iz državnog budžeta, programa EU, međunarodnih izvora, te drugih davalaca državne pomoći za troškove koji će im biti nadoknađeni u okviru prijavljenog projekta i za finansiranje odabranog projekta. Gornja granica pomoći male vrijednosti koja se može dodijeliti jednom MMSP ne smije preći 300.000 eura tokom bilo kojeg perioda od tri fiskalne godine”, ističe se u Programu.
Pravo na subvenciju za unapređenje proizvodnje u prehrani nemaju oni koji su pomoć koristili lani, dok novac za žensko preduzeništvo neće moći da dobiju oni koji su ga koristili prošle godine. Kompanije ne mogu paralelno da se prijave za Program unapređenja konkurentnosti i Program za razvoj i promociju zanatstva.
Zanatlijama malo više
Vlada je na sjednici sredinom maja utvrdila i Program za razvoj i promociju zanatstva za 2026. godinu, koji je planiran u iznosu od 380.000 eura – odnosno 80.000 eura više nego lani. Glavni cilj ovog Programa je jačanje konkurentnosti kroz podršku za nabavku nove ili polovne opreme i alata, ali i podsticanje neregistrovanih zanatlija da uđu u proces formalizacije i počnu da rade po zakonu.
Njima su na raspolaganju dvije mjere i to 350.000 eura za nabavku opreme za one koji su registrovani do 31. decembra 2025. godine, kao i 30.000 eura za one koji se registruju u toku ove godine.
Zanatlije koje su se registrovale 2025. godine mogu dobiti refundaciju do 10.000 eura, dok oni koji se registuju ove mogu dobii subvencije od 5.000 eura. Najmanji pojedinačni iznos podrške biće hiljadu eura. Tako bi ove zanatlije za kupljeni alat i opremu mogle da dobiju povrat od 90 odsto opravdanih troškova, uz mogućnost dodatnog uvećanja za deset odsto zavisno od opštine u kojoj rade, pola i starosti.
U prethodne četiri godine Ministarstvo ekonomskog razvoja je kroz ove mjere podržalo 107 zanatlija, kojima je isplaćeno 790.237 eura za subvencije.
Najmanjih firmi 48,7 hiljada
U Program za unapređenje konkurentnosti privrede za 2026. godinu, ističe se da mikro, mala i srednja preduzeća (MMSP), čine najveći dio ukupnog broja kompanija i u velikoj mjeri doprinose razvoju i konkurentnosti ekonomije.
Navodi se da podaci pokazuju da broj MMSP u prethodnih pet godina bilježi kontinuiran rast, pa ih je lani bilo 51 odsto više nego 2021. godine, dok je broj zaposlenih povećan za 38,2 odsto.
“Prema podacima Poreske uprave broj MMSP u 2025. godini iznosio je 51.386 što čini povećanje od 6,7 odsto u odnosu na 2024. godinu (48.131 preduzeća). U ukupnoj strukturi MMSP, na kraju 2025. godine najviše je bilo registrovano mikro preduzeća 48.783, odnosno 94,9 odsto, koja zapošljavaju 87.688 lica, zatim malih preduzeća 2.302, odnosno 4,4 odsto, koja zapošljavaju 42.923 lica, dok je broj srednjih preduzeća iznosio 301 odnosno 0,59 odsto koja zapošljavaju 29.990 lica”, ističe se u dokumentu.
Među MMSP najviše je onih koji zapošljavaju do deset zaposlenih.
Izvor: Vijesti
