Ime po nekadašnjem jugoslovenskom državniku i revulucionaru Josipu Brozu Titu dobijeno je izglasavanjem zakona 1948. godine u Skupštini Crne Gore, na predlog gradskog parlamenta, ali je važilo retroaktivno dvije godine unazad. To ime grad je nosio sve do devedesetih godina kada su Podgoričani na referendumu pobijedili Titograđane i vratili stari naziv.
– Pod nazivom Titograd, 13. jula 1946. godine, postaje glavni grad Republike Crne Gore. To je označilo početak novog života. U narednom periodu ostvaren je sveopšti preobražaj grada. Uvećan je materijalni, kadrovski i naučno-tehnički potencijal, snažno se razvilo obrazovanje, osnovane mnoge nove kulturne i zdravstvene institucije, a grad je modernim saobraćajnicama i vazdušnim vezama povezan sa čitavom zemljom i sa inostranstvom. Tako Titograd postaje privredni, društveno-ekonomski i kulturni centar Crne Gore. Ime Podgorica vraćeno je 2. aprila 1992. godine – piše na zvaničnom sajtu grada.
Inače, dok je ime Titograd trajalo tek 46 godina, Podgorica je mnogo starija i pominje se 1326. godine u jednom sudskom dokumentu Kotorskog arhiva. Za tih malo manje od pet decenija grad je dobio mnogo novih infrastrukturnih objekata na koje se i dan danas oslanja poput skoro svih škola, fakulteta, vodovoda Mareza, Blažovog i Krivog mosta, Bulevara Svetog Petra Cetinjskog i čitavih kvartova počev od Bloka pet u kojima su radnici dobijali stanove…
Pripadam kategoriji ljudi koji izuzetno poštuje lik i djelo Josipa Broza Tita i smatram da je našem gradu to ime bilo nafačno sa aspekta razvoja i pretvaranja jedne palanke u velegrad, kaže Cvetko Vukčević, penzioner.
– Sa shvatanjem koje imam, te 1946. godine ne bih glasao da se Podgorici promijeni naziv u Titograd jer je to populizam. Isto tako sam i 1990. godine glasao da se ne promijeni ime Titograd u Podgoricu iako smatram da je realno da se ono promijeni jer ne treba stvarati kult ličnosti. Ime grada treba da bude drugačije od imena ljudi. Dovoljno je da se po ljudima daju nazivi trgova i ulice kako bi im se odalo priznanje – kaže Vukčević.
Sagovornik Dana se prisjeća zamaha razvoja koji je imao Titograd.
–U tom periodu, recimo, počinje da se pravi najveći kanal u bivšoj Jugoslaviji – Lješkopoljski kanal kojeg danas krste kao kanal Mareza. On je bio pokretač razvoja poljoprivrede u Lješkopolju. Tada je osnovana Zemljoradnička zadruga 13. jul. Kao rezultat tog razvoja Crna Gora je dobila institucije – Crnogorsku akademiju nauka, Univerzitet, Klinički centar. U tom periodu Titograd se razvija kao industrijski centar. Otvaraju se fabrike Kombinat aluminujuma, „Radoje Dakić“, „Marko Radović“, Titeks… Nijedna od tih fabrika sada nije u funkciji – kaže Cvetko Vukčević.
Poseban segmenet razvoja bila je kulturna scena. Titograd je 50-ih godina recimo dobio Crnogorsko narodno pozorište.
– Iz tog perioda imamo zavidno kulturno nasleđe. Recimo djela Svetlane Kane Radević su nadaleko bila poznata ali kasnije nažalost i rušena. Njeno djelo je hotel Podgorica, spomenik na Barutani ali i Spomenik poginulim radnicima monopola koji je dislociran na mjesto novog duvanskog kombinata kada je stari ugašen – kaže Cvetko Vukčević.
Nažalost, kaže Vukčević, nije bilo mudrosti na ovim prostorima da se taj sistem nadogradi već se on počeo rušiti. Kada već pominjemo rušenje, nažalost Titograđana, srušen je njihov bioskop Kultura, hotel Crna Gora, Mljekara iz koje su jeli prvi sladoled „lisko“, restoran Radovče, Dom JNA, zatvorena poslastičarnica Korzo …
Poštovalac Titograda Draško Krivokapić stvorio je neformalni muzej „Titograd osamdesetih“ sa namjerom da oživi atmosferu svakodnevnog života u socijalističkom gradu, u stanu koju je društvena zajednica dala radniku. Tu su regal „kapri“ pun suvenira, fotelje sa heklanim miljeom preko naslona, jugoslovenski pasoš, pisaća mašina, monografije Titograda, fiksni telefon sa brojčanik koji se okreće, gobleni, telefonski imenik, radio, budilnik… i tako redom. Krivokapić kaže da za njega Titograd simbolizuje toplinu doma, komšiluk koji je disao jednom dušom, iskrenost među ljudima i uspomene koje ne blijede.
– Iako danas nosi drugo ime, u srcima mnogih Titograd i dalje živi kao simbol jednog vremena koje budi nostalgiju, ali i ponos. Voljeti Titograd ne znači živjeti u prošlosti, već čuvati sjećanja na ono što je bilo lijepo i što je ostavilo trag u nama. Kao poštovalac Titograda i kolekcionar starina, na jubilej 80 godina od kad je Titograd dobio ime, Podgorica je dobila svoju malu vremensku kapsulu- prostor Titograd 80-ih, gdje smo se potrudili da oživimo duh Titograda i probudimo nostalgiju – kazao je Krivokapić.
Krivokapić objašnjava i kako doživljava Titograd.
– Doživljavam ga kroz priče starijih Titograđana o korzu kao centru zbivanja, o njihovim prvim simpatijama i izlascima u Kino kulturu, a onda na bozu, zatim kroz priče o Domu omladine i Dodestu, kulturi i sportu, odlascima na plažu Galeb i kupanju u hladnoj Morači – priča Krivokapić.
Izvor: Dan
