Saborkinje i saborci civilnog sektora, 24 nevladine organizacije i 24 aktivista/kinja, uputili su pismo Vladi i poslanicima u kom zahtijevaju da Vlada što prije usvoji prijedlog, te Skupština i sam Zakon o pravnom prepoznavanju rodnog identiteta na osnovu samoodređenja.
Iz nevladinog sektora podsjećaju da bi usvajanjem ovog zakona Crna Gora konačno stala na kraj nečovječnoj praksi sterilizacije, uvažila brojne predloge međunarodnih i evropskih institucija, a njegovo usvajanje dio je i programa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji, zatvaranjem poglavlja 19. i 23.
Pismo nevladinog sektora upućeno Vladi i poslanicima prenosimo integralno:
“Poštovani članovi/ce Vlade i poslanici/e Skupštine Crne Gore,
Obraćamo vam se sa zahtjevom da Vlada hitno utvrdi prijedlog, a zatim Skupština Crne Gore usvoji Zakon o pravnom prepoznavanju rodnog identiteta na osnovu samoodređenja prije kraja drugog zasijedanja tekuće godine, jer smatramo ovaj Zakon ključnim testom za poštovanje ljudskih prava svih u Crnoj Gori. Naime, svjedočimo da većina političkih partija zagovara usklađivanje s evropskim standardima i pristupanje Evropskoj uniji, deklarativno se zalažući za demokratiju i vladavinu prava. Iako nas ova činjenica raduje, primjećujemo nedovoljno interesovanje naših institucija za napredak u oblasti ljudskih prava.
Transrodne osobe su trenutno jedina grupacija u Crnoj Gori koja je sistemski prinuđena na invazivne i nepovratne intervencije prinudne sterilizacije, u procesu ostvarivanja prava na pravno prepoznavanje njihovog rodnog identiteta i promjene oznake pola u dokumentima. Ovaj proces je nehuman i predstavlja grubo kršenje njihovog tjelesnog integriteta, dostojanstva i prava na privatnost i porodičan život, što predstavlja kršenje osnovnih ljudskih prava garantovanih Ustavom Crne Gore i utemeljenih u praksi Evropskog suda za ljudska prava. Crna Gora se nema čime ponositi dok god pripada grupi od devet zemalja u Evropi koje i dalje zahtijevaju sterilizaciju kao preduslov za pravno prepoznavanje roda.
Dok se u javnosti aktivno govori o članstvu u EU, ne smijemo zaboraviti da je unapređenje ljudskih prava ključno na tom putu. Poslednji izvještaj Evropske unije o Crnoj Gori , je posebno naglasio nemogućnost pravnog prepoznavanja rodnog identiteta na osnovu samoodređenja i istakao da su najugroženije grupe u društvu – Romi i Egipćani, osobe sa invaliditetom i LGBTI osobe – i dalje izložene diskriminaciji, govoru mržnje i zločinima iz mržnje. Evropska komisija je takodje istakla da je poštovanje preporuka Evropskog komiteta za sprečavanje mučenja i nečovječnog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja (CPT), u kojima je istaknuta važnost pravnog prepoznavanja rodnog identiteta na osnovu samoodređenja, preduslov za učlanjenje u EU. Smatramo da je poruka prilično jasna.
I preporuke Komiteta za eliminaciju diskriminacije nad ženama Ujedinjenih nacija (CEDAW) naglašavaju potrebu za ubrzanjem procesa usvajanja ovog zakona. Pored toga, usvajanje ovog Zakona je dio Programa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji, a značajno je i za zatvaranje poglavlja 19. i 23.
Usvajanje ovog Zakona biće jasan signal svim transrodnim osobama u našoj zemlji, kao i EU i međunarodnoj zajednici, da je Crna Gora spremna da prepozna sve svoje građane/ke i omogući im uživanje osnovnih ljudskih prava i dostojanstvenog života.
Kao nevladine organizacije koje se bore za ljudska prava svih građana, smatramo da je ovaj zakon neophodan korak ka razvoju Crne Gore kao zemlje jednakih prava, u kojoj svi mogu živjeti bez straha za svoj život i živote svojih najbližih. Za evropsku integraciju i demokratiju potrebna je hrabrost i odlučnost, a ovaj Zakon je prava prilika da kao zemlja pokažemo da ih imamo.
Pozivamo da prije kraja 2024. godine Vlada Crne Gore hitno utvrdi prijedlog Zakona, i omogući da Zakon uđe u skupštinsku proceduru. Apelujemo na poslanike/ce Skupštine Crne Gore da pokažu odgovoran odnos prema ljudskim pravima i usvoje Zakon o pravnom prepoznavanju rodnog identiteta na osnovu samoodređenja, te tako pokažu posvećenost evropskom putu i borbi za prava svih građana i građanki Crne Gore”.
Nevladine organizacije:
- Asocijacija Spektra
- Crnogorska LGBTIQ asocijacija Queer Montenegro
- ERA – Savez za jednaka prava LGBTI osoba na Zapadnom Balkanu i u Turskoj
- CDT – Centar za demokratsku tranziciju
- CEMI – Centar za monitoring i istraživanje
- Centar za ženska prava
- Akcija za ljudska prava
- Udruženje LBTQ žena “Stana”
- NVO Juventas
- Institut za medije
- WestBalkanNet: Regionalni forum za demokratiju, pomirenje i strateške analize
- Crnogorski PEN centar
- Crnogorsko filološko društvo
- CGO – Centar za građansko obrazovanje
- Društvo Dr Martin Schneider-Jacoby – MSJA
- ANIMA – Centar za žensko i mirovno obrazovanje
- CIN – CG Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore
- NVU ŠkArt
- UMHCG – Udruženje mladih sa hendikepom Crne Gore
- NVO Prima
- Aktivna Zona
- NVO Optimisti Nikšić
- CAREP – Centar za afirmaciju RE populacije
- NVO Diši
Aktivisti/kinje:
- Goran Đurović, građanski aktivista
- Dina Bajramspahić, građanska aktivistkinja
- Aleksandar Dragićević, građanski i ekološki aktivista
- Jovana Marović, građanska aktivistkinja
- Ljupka Kovačević, mirovna aktivistkinja i feministkinja
- Radulović Milena, aktivistkinja
- Dejan Batrićević, aktivista i vizuelni umjetnik
- Jelena Poček, aktivistkinja
- Adnan Čirgić, aktivista i lingvista
- Aleksandar Radoman, aktivista i filolog
- Sanja Orlandić, aktivistkinja i lingvistkinja
- Boban Batrićević, aktivista i istoričar
- Nikola Popović, aktivista
- Vasko Raičević, aktivista i dramaturg
- Milan Marković, aktivista i filolog
- Milutin Mijović, aktivista
- Stefan Todorović, aktivista i filolog
- Ivana Mihajlović, aktivistkinja i sindikalistkinja
- Miroslav Minić, aktivista i profesor crnogorskog jezika i književnosti
- Svetlana Koprivica, aktivista i profesorica
- Mladen Ivanović, aktivista
- Ivan Bošković, aktivista i IT inženjer
- Stefan Todorović, aktivista i umjetnik
- Kristina Mihailović, aktivistkinja
