Komisija za etička pitanja i deontologiju Ljekarske komore Crne Gore LJKCG oglasila se povodom prijave protiv člana Ljekarske komore, kardiologa Vladimira Peruničića koji je osumnjičen da je vrijeđao novinarku Gradske televizije Magdalenu Čelanović.
“Prema ispitanim činjenicama i važećim profesionalnim i ljudskopravaškim standardima, Komisija je utvrdila da je ovakvim ponašanjem ljekar prekršio niz etičkih i pravnih normi, od načela poštovanja ljudskog dostojanstva i nediskriminacije, preko obaveze uzdržavanja od zlostavljanja i uznemiravanja, do prava na slobodu izražavanja i zaštitu od nasilja”, navodi se u reagovanju Komisije.
Komisija je utvrdila niz premoruka, u kojima se između ostalog predlaže i pokretanje postupka radi utvrđivanja odgovornosti člana Ljekarske komore po osnovu povrede članova Kodeksa medicinske etike i deontologije i drugih navedenih akata pred Sudom Ljekarske komore.
Reagovanje Komisije za etička pitanja i deontologiju Ljekarske komore Crne Gore prenossimo integralno:
Na osnovu prijave podnesene Komisiji za etička pitanja i deontologiju Ljekarske komore Crne Gore i informacija dostupnih javnosti, Komisija za etička pitanja Ljekarske komore Crne Gore razmatrala je i analizirala navode u vezi sa neetičnim ponašanjem člana Ljekarske komore Crne Gore i kardiologa Kliničkog centra Crne Gore.
Prema ispitanim činjenicama i važećim profesionalnim i ljudskopravaškim standardima, Komisija je utvrdila da je ovakvim ponašanjem ljekar prekršio niz etičkih i pravnih normi, od načela poštovanja ljudskog dostojanstva i nediskriminacije, preko obaveze uzdržavanja od zlostavljanja i uznemiravanja, do prava na slobodu izražavanja i zaštitu od nasilja. Njegove radnje, kako je ustanovljeno, protivne su Kodeksu medicinske etike i deontologije, univerzalnim deklaracijama Ujedinjenih nacija o ljudskim pravima, preporukama Svjetske zdravstvene organizacije, Konvenciji o ljudskim pravima kao i Konvenciji o sprečavanju i borbi protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici Savjeta Evrope.
Komisija konstatuje da su opisanim ponašanjem – vrijeđanjem, upućivanjem prijetnji i slanjem nepristojnih i seksističkih poruka novinarki Gradske televizije – prekršene odredbe navedenih etičkih i zakonskih standarda i to:
Kodeks medicinske etike i deontologije Ljekarske komore Crne Gore propisuje da je svaki ljekar dužan da u svom djelovanju čuva ugled i dostojanstvo profesije, kao i da svim svojim sposobnostima čuva plemenitu tradiciju ljekarskog poziva, održavajući visoke standarde stručnog rada i etičnog ponašanja kako prema pacijentima tako i prema svim drugim osobama. Uznemiravanje, vrijeđanje, mizogini komentari i prijetnje novinarki predstavljaju direktno kršenje ove odredbe, a svako ponašanje koje potkopava povjerenje javnosti u medicinsku profesiju smatra se neetičkim.
Prema Kodeksu etike i profesionalnog ponašanja Svjetske zdravstvene organizacije, od zdravstvenih radnika se očekuje da pokazuju iste standarde integriteta u privatnim aktivnostima kao i na radnom mjestu i da nikada ne učestvuju u bilo kom obliku fizičkog ili verbalnog nasilja ili prijetnji nasiljem. Iako Svjetska zdravstvena organizacija poštuje privatnost zdravstvenih radnika i ne nastoji da se miješa u njihov privatni život, jasno je da ponašanje izvan radnog mjesta može uticati na ugled i interese organizacije i cijelog esnafa. Svjetska zdravstvena organizacija jasno naglašava da zdravstveni radnici moraju održavati visoke standarde ponašanja, kako u profesionalnom, tako i u privatnom životu, te da se moraju uzdržavati od bilo kakvog oblika nasilja i uznemiravanja, bez obzira na kontekst.
Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima Ujedinjenih nacija naglašava da svaki čovjek ima pravo na poštovanje urođenog dostojanstva, kao i da svako ima pravo na život, slobodu i bezbjednost ličnosti. Uznemiravanjem, vrijeđanjem i prijetnjama novinarki jasno su prekršeni ovi ljudskopravški postulate, te narušeno njeno osnovno ljudsko pravo na poštovanje dostojanstva i bezbjednost ličnosti.
Evropska konvencija o ljudskim pravima jamči pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života. Uporno, kako javno tako i privatno, uznemiravanje i prijetnje novinarki narušavaju njen privatni i porodični život, čime je prekršeno i ovo načelo.
Konvencija Savjeta EVrope o sprečavanju i borbi protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici – Istanbulska konvencija, koju je Crna Gora među prvim državama u Evropi ratifikovala, definiše rodno zasnovano nasilje kao svaki čin nasilja koji rezultira ili može rezultirati fizičkom, seksualnom, psihološkom ili ekonomskom štetom ili patnjom žene, uključujući prijetnje takvim aktima. Države potpisnice konvencije imaju za obavezu da kriminalizuju i procesuiraju sve ovakve slučajeve, uključujući i prijetnje nasiljem i kontinuirano uznemiravanje. Ponašanje ljekara, uznemiravanje, prijetnje i vrijeđanje spadaju u ovu kategoriju i predstavljaju direktno kršenje postulata ove konvencije, a nadležnim organima nameću obavezu reagovanja i daljeg postupanja u cilju sankcionisanja ovakvog ponašanja i prevencije daljeg rodno zasnovanog nasilja.
Ustav Crne Gore garantuje da svaka osoba uživa zajamčeno pravo na život, ličnu slobodu i sigurnost, kao i pravo na dostojanstvo i poštovanje ličnosti. Na osnovu dostupnih informacija može se zaključiti da su prijetnje i uznemiravanje koje je ljekar uputio jasno nepoštujući prema ličnosti, takvi da jasno vrijeđaju njeno dostojanstvo, te da su doveli u pitanje osjećaj sigurnosti žrtve, čime se zaključuje da predstavljaju povrede ovih ustavom zagarantvanih prava.
Na osnovu svega navedenog, Komisija za etička pitanja i deontologiju donosi sledeći zaključak:
Ponašanje člana Ljekarske Komore CG i ljekara Kliničkog centra Crne Gore ne samo da je u suprotnosti s profesionalnim etičkim kodeksom i Ustavom Crne Gore, već predstavlja i kršenje međunarodnih obaveza preuzetih ratifikacijom konvencija Savjeta Evrope, kao i preporuka Svjetske zdravstvene organizacije. Komisija zaključuje da takvo ponašanje nije prihvatljivo u medicinskoj profesiji i ozbiljno narušava povjerenje javnosti u zdravstveni sistem. Neetično ponašanje pojedinog ljekara ne odražava stavove i vrijednosti kompletne medicinske struke, a ovakvi incidenti moraju da budu oštro osuđeni i da posluže kao podsjetnik na neophodnost primjene najviših etičkih standarda u svakom trenutku.
Jasnom komunikacijom i dosljednom primjenom profesionalnih kodeksa jačamo povjerenje građana u ljekare, istovremeno pokazujući poštovanje prema svim ljudima, ne samo pacijentima.
Preporuke Komisije:
1. Pokretanje postupka radi utvrđivanja odgovornosti člana Ljekarske komore po osnovu povrede članova Kodeksa medicinske etike i deontologije i drugih navedenih akata pred Sudom Ljekarske komore.
2. Kliničkom centru Crne Gore, da u odnosu na zaposlenog sprovede sve raspoložive mehanizme utvrđivanja etičke i profesionalne odgovornosti, a u cilju utvrđivanja profesionalne sposobnosti za obavljanje rada u ustanovi i očuvanja ugleda ustanove, ali i prevencije budućeg neetičnog i neprofesionalnog ponašanja.
3. Uvođenje obavezne edukacije o profesionalnoj i etičnoj komunikaciji za sve članove ljekarske komore.
4. Omogućiti punu podrška žrtvi, uključujući savjetovanje i stručnu podršku, u cilju osnaživanja i zaštite prava.
