Postupak davanja aerodroma Podgorica i Tivat pod koncesiju sve više poprima konture institucionalne krize, praćene ozbiljnim sumnjama u politički pritisak i netransparentne uticaje. Dio članova Tenderske komisije – uključujući savjetnicu predsjednika Vlade i dva predstavnika Ministarstva finansija – obustavio je dalji tok postupka, ukazujući na moguće nepravilnosti, instruisanost pojedinih članova i neravnopravan tretman ponuđača.
Tenderska komisija je, prema saznanjima Pobjede, zaustavila rad sve dok se ne ispita zakonitost čitavog procesa – čime su, kako nam je rečeno, Ministarstvo finansija i kabinet predsjednika Vlade spriječeli potencijalne „dilove“ koji navodno dolaze iz Beograda i Tirane.
Poruka je jasna: ne žele da svojim prisustvom legitimišu postupak za koji vjeruju da je kompromitovan iznutra. Situaciju dodatno komplikuje nedavni istup prvog potpredsjednika Vlade Srbije Siniše Malog, koji je u javnom nastupu sugerisao da je Srbija bila spremna da uloži „duplo više“ od trenutnih ponuđača – iako zvanično nije ni učestvovala na tenderu. Taj potez, bez obzira da li je slučajan, teško je ne tumačiti kao politički pritisak – posebno što se dogodio baš u trenutku kada se Tenderska komisija bavi razmatranjem ponuda. Vremenski kontekst Malijeve izjave izaziva sumnju da se pokušava uticati na tok i ishod procesa koji bi trebalo da bude strogo profesionalan i depolitizovan.
Blagovremeno pristigle dvije ponude
Tenderska komisija za postupak koncesije za pravo korišćenja aerodroma Podgorica i Tivat je 9. maja, uz prisustvo ovlašćenih predstavnika dva ponuđača, sprovela javno otvaranje ponuda za dodjelu koncesije. Komisija je utvrdila da su u roku naznačenom u javnom pozivu blagovremeno pristigle dvije ponude.
Radi se, naime, o korporaciji Incheon International Airport Corporation i ponuđaču Corporacion America Airports S.A.
– Imajući u vidu navedeno, Komisija će u roku od 30 dana od dana otvaranja ponuda nadležnom ministarstvu dostaviti izvještaj o evaluaciji pristiglih ponuda na dalju nadležnost – kazali su tada iz Vlade.
Podsjetimo, vlada Duška Markovića je 25. jula 2019. godine usvojila koncesioni akt i ugovor za davanje koncesije za korišćenje aerodroma Tivat i Podgorica.
Koncesionim aktom je tada predviđeno 100 miliona eura jednokratne nadoknade za budžet i 200 miliona eura investicija u narednih 30 godina.
Nekadašnje ministarstvo saobraćaja, na čijem čelu je bio Osman Nurković, 11. oktobra 2019. godine objavilo je javni poziv za podnošenje prijava za pretkvalifikaciju za dodjelu koncesije za aerodrome.
Na pretkvalifikacioni tender za dodjelu koncesija tada je stiglo sedam prijava, od kojih su četiri ispunile kriterijume i označene su kao kvalifikovani ponuđači. U pretkvalifikacionoj proceduri kvalifikovala su se četiri ponuđača: južnokorejska kompanija „Incheon International Airport“, indijski „GMR Airports“, luksemburška „Corporacion America Airports“ i francusko-turski konzorcijum ADP-TAV, koji su ispunili pretkvalifikacione kriterijume za dodjelu koncesija.
Indijska kompanija GMR nekoliko mjeseci kasnije je navela da neće učestvovati u daljem postupku za dobijanje koncesija za Aerodrome Crne Gore. Ta je kompanija otpala, jer je francuski ADP, koji sa turskom TAV kompanijom takođe želi da upravlja aerodromima u Podgorici i Tivtu, kupio 49 odsto akcija od te indijske kompanije.
Nakon što je završena pretkvalifikaciona faza trebalo je da slijedi postupak raspisivanja tendera odnosno poziv odabranim konzorcijumima ili firmama da dostave ponudu. Krajem oktobra 2021. godine tri ponuđača, koja su ranije prošla pretkvalifikacioni tender, predstavila su sebe i svoje planove u vezi sa crnogorskim aerodromima predstavnicima vlade Zdravka Krivokapića. Tadašnji ministar kapitalnih investicija Mladen Bojanić je, nakon tog predstavljanja, saopštio da interesovanje potencijalnih koncesionara za aerodrome nije splasnulo uprkos tadašnjoj situaciji u vezi sa pandemijom korona virusa.
Prema našim saznanjima, i konsultanti na projektu, IFC – dio grupe Svjetske banke, smatraju da se grubo krše načela tenderskog postupka i povlače se iz cijelog procesa.
Podsjećamo, međutim, da nedavno prvi potpredsjednik Vlade Srbije Siniša Mali odlučuje da pažnju javnosti skrene ka Crnoj Gori – tvrdeći da su Beograd i predsjednik Aleksandar Vučić navodno bili spremni da investiraju „duplo više“ od ponuđenog u aktuelnom tenderu za crnogorske aerodrome, ali da im zvanična Podgorica „nije otvorila vrata“.
Iako zvuči kao velikodušna ponuda, Malijevo saopštenje više ličilo na politički pritisak nego na ozbiljan investicioni interes – pogotovo imajući u vidu da se Srbija uopšte nije pojavila kao učesnik na tenderu. Još je paradoksalnije što predstavnik vlasti iz zemlje koja je upravljanje sopstvenim aerodromom u Beogradu ustupila stranoj kompaniji – a sada se suočava s haosom u njegovom funkcionisanju – pokušava da ubijedi javnost da bi baš Srbija mogla doprinijeti „profesionalizaciji“ i „ugledu“ crnogorskih aerodroma. Umjesto konstruktivnog prijedloga, djeluje kao pokušaj stvaranja spoljnopolitičke dimne zavjese u trenucima kada domaće rješenje izostaje.
– Srbija je zainteresovana za koncesiju dva međunarodna putnička aerodroma u Podgorici i Tivtu, za šta pokušaji države Crne Gore traju već nekoliko godina. Iako smo našu namjeru predsjednik Aleksandar Vučić i ja jasno iskazali aktuelnim čelnicima u Crnoj Gori nekoliko puta, nažalost, nismo osjetili raspoloženje da budemo uključeni u ovaj proces. – saopštio je Mali dodajući da Srbija danas ima veliko iskustvo, jer su pomoću koncesionara uspjeli da podignu značaj, ugled, profesionalnost, obim prihvata i uopšte kvalitet rada aerodroma „Nikola Tesla“.
– Sada naš aerodrom može da prihvati do 15 miliona putnika godišnje, što ćemo dostići do kraja koncesionog perioda – naveo je Mali.
Sugerisanje iz Beograda
Prema njegovim riječima, takva modernizacija potrebna je i aerodromima u Tivtu i Podgorici.
– Srbija za to sada ima znanje, finansijsku snagu i mogućnosti. To nije lak posao, ali je neophodan i svakako prijeko potreban Crnoj Gori koja svake godine prihvata sve više putnika. Vjerujem da bi uključivanje Srbije u ovaj posao bilo od obostrane koristi – rekao je Mali.
Napominjemo da na ovom tenderu nije učestvovala država Srbija.
Da se radi o pritisku govori i to što se u Srbiji javno nije znalo o zainteresovanosti za crnogorske aerodrome, a poslodavac bi bila država. Drugo pitanje je kako bi Srbija umjela da upravlja aerodromima u Podgorici i Tivtu kada nije umjela da upravlja sopstvenim aerodromom u Beogradu koji je 2018. godine dala pod koncesiju francuskom „Vansu“ na 25 godina. Treće, na osnovu čega Mali temelji svoje ubjeđenje „da bi Srbija mogla da doprinese ubrzanom razvoju crnogorskih aerodroma jer ima veliko iskustvo… kada je uz pomoć koncesionara podigla ugled i profesionalnost aerodroma u Beogradu“ – kada na beogradskom aerodromu često vlada pometnja jer „Vans“ ima malo radnika i sistem im često pada.
Izvor: Pobjeda
