Predsjednik Srbije, Aleksandar Vučić posljednjih godinu, želi da napravi otklon od politike neutralnosti i suptilno preusmjeri spoljnu politiku ka Zapadu, ali taj pokušaj je za sada neuspješan. Iako vlast u Beogradu povremeno povlači poteze koji bi trebalo da signaliziraju neutralnu orijentaciju, zaoštravanje geopolitičkih okolnosti prethodnih godina, ali i pad popularnosti Srpske napredne stranke nakon tragedije u Novom Sadu 2024. godine, primoralo je Vučića da opstanak na vlasti pokuša pronaći u približavanju Zapadu.
Jedan od najupečatljivijih signala tog zaokreta izazvale su informacije i optužbe da srbijansko oružje, preko trećih zemalja, završava u Ukrajini. Iako vlast u Beogradu to formalno negira ili relativizuje, ruski zvaničnici su posljednjih mjeseci sve otvorenije u kritikama. Posebno su odjeknule izjave portparolke ruskog Ministarstva spoljnih poslova Marije Zaharove, koja je više puta javno izrazila razočaranje ponašanjem Srbije. Naime, Zaharova je izjavila da se pita “postoji li zaista samo jedan predsjednik Vučić, jer se stiče utisak da te intervjue daju potpuno različiti ljudi. Jedne izjave čujemo kada je u Moskvi, a sasvim druge kada govori iz drugih geografskih točaka”. Te poruke pokazuju da Kremlj Vučića više ne doživljava kao pouzdanog partnera, već kao političara koji pokušava da se izvuče iz ruskog zagrljaja.
U prilog spekulaciji o promjeni spoljnje politike ide i odluka Srbije da kupi borbene avione Rafal od Francuske, članice NATO-a. Kupovina Rafala nije samo vojni posao, već jasna poruka o spremnosti Srbije da se veže za zapadne vojne i industrijske strukture. Istovremeno, Vučić pokušava da popravi imidž u Berlinu i Briselu kroz gotovo dogovoreno strateško partnerstvo sa Njemačkom u vezi sa eksploatacijom litijuma. Taj projekat vlast predstavlja kao razvojnu šansu i dokaz evropske orijentacije Srbije.
U takvim okolnostima, Vučićeva prošlonedjeljnja ideja da Zapadni Balkan uđe u Evropsku uniju u paketu djeluje kao politički manevar, a ne kao iskrena evropska strategija. Umjesto da Srbija ispuni konkretne reforme u oblasti vladavine prava, slobode medija i demokratije, Vučić pokušava da pitanje proširenja pretvori u geopolitički paket aranžman, onda kada se njegova država nalazi na začelju liste kandidata za članstvo.
Ipak postoji dilema da li Vučić pokušava Srbiju da okrene prozapadno, motivisan ličnim opstankom ili se pak radi o dubinskoj promjeni političkog kursa? Podsjećamo, Srbija još uvijek nije otvorila ni sva poglavlja, dok će Crna Gora pored otvorenih svih 33, naredne nedjelje dostići broj od zatvorenih 12 poglavlja.
PRESS
