Dronovi su se uselili u naše živote, od zabave, profesije, do savremenih ratova. Da li će čovjek sačuvati kontrolu nad dronom, pitanje je kojim se bavi pravo. Pravila letjenja dronova regulisani su propisima države i Agencije za civilno vazduhoplovstvo, Zakonom o vazdušnom saobraćaju i podzakonskim aktima. Zabranjeno je sve što može da ugrozi ljude, imovinu i vazdušni saobraćaj. Pravilnik o upotrebi bespilotnih vazduhoplova, kojim je preuzeta evropska regulativa, teži da rizike svede na minimum.
“Čak i operatori dronova čija je masa manja od 250 grama i imaju obaveznu registraciju, koliko su ti dronovi opremljeni senzorima za prikupljanje ličnih podataka, poput kamera, što je slučaj sa većinom dronova koji se koriste u Crnoj Gori”, kaže nazornica za bespilotne vazduhoplove Agencije za civilno vazduhoplovstvo, Ana Đurović.
Ukoliko je masa drona 250 grama ili veća, operator prilikom registracije mora da posjeduje polisu osiguranja o šteti prema trećim licima. Pilot mora da položi ispit za potkategoriju koja predstavlja najmanji rizik. Neka od osnovnih ograničenja su najveća dozvoljena visina, do 120 metara iznad površine zemlje. Česti prekršaji, posljednje vrijeme bili su ljetenje iznad skupova ljudi, kaže Ana Đurović.
“Nije dozvoljeno letjenje iznad skupova ljudi bez poslovnog odobrenja koje izdaje Agencija civilno vazduhoplovstvo. Takođe, nije dozvoljeno letjenje u kontrolisanim zonama aerodroma Tivat i Podgorica bez prethodnog odobrenja AMSA Crne Gore, odnosno jedinice za upravljanje vazdušnim prostorom”, kaže ona.
Saglasno zakonu o vazdušnom saobraćaju kazne iznose od 500 do 2000 eura. Krivični zakonik Crne Gore takođe predviđa sankcije u slučaju neovlašćenog fotografisanja i objavljivanja i prikazivanja tuđeg spisa, portreta ili snimka.
“Svaka upotreba bespilotnog vazduhoplova kojim se, na primjer, obavlja snimanje ili fotografisanje, a kojima se može identifikovati pojedinac, podleže zakonodavstvu koja se odnosi na zaštitu podataka i mora se sankcionisati”, ističe Đurović.
Predavač na Univerzitetu Donja Gorica, Predrag Raković, međutim upozorava da je najveći izazov potencijal dronova, a taj potencijal ne može biti prepoznat legislativom.
“Zamislite da imate nekoga ko vas posmatra 24 sata. Znači, to je najveća opasnost drona. Izazov današnjice ili izazov IT svijeta jeste vještačka inteligencija. Ako pričamo o vještačkoj inteligenciji, onda pričamo o sistemima koji imaju kapaciteta da iz podataka izvuka kvalifikovane informacije. Ako imate nekog ko vas posmatra, time što je to potencijal drona, onda smo potencijalno svi u opasnosti. Potencijal drona ne može biti prepoznat legislativom, nego te posljedice upotrebe drona moramo na neki način tretirati”, kaže on.
Sa aspekta sigurnosti i bezbjednosti vazdušnog saobraćaja nadzor nad primjenom propisa sprovodi Agencija za civilno vazduhoplovstvo u saradnji sa Upravom policije. Pitanja poput zaštite privatnosti i ličnih podataka u nadležnosti su ostalih institucija. Zajedno gradimo kulturu sigurne i odgovorne upotrebe dronova, poruka je Agencije za civilno vazduhoplovstvo.
Izvor: RTCG
