Ministarstvo zdravlja kontinuirano radi na jačanju sistema bezbjednosti pacijenata i unapređenju kvaliteta zdravstvene zaštite, uključujući mehanizme za praćenje, analizu i prevenciju neželjenih ishoda. Svaki tragični ishod, bez obzira na to da li je medicinski nepredvidiv ili neizbježan, predstavlja duboko bolan događaj za porodice, ali i za zdravstveni sistem u cjelini. Upravo zbog toga ovakve situacije zahtijevaju odgovoran, stručan i činjenicama utemeljen pristup, a ne stvaranje atmosfere nepovjerenja, pritiska i javne presude prije okončanja zakonom propisanih postupaka.
Ministarstvo zdravlja je u svakom pojedinačnom slučaju postupalo u skladu sa važećim zakonodavstvom i najboljom praksom. To podrazumijeva sprovođenje vanrednih eksternih kontrola kvaliteta zdravstvene zaštite, formiranje komisija sastavljenih od nezavisnih stručnjaka sa Liste stručnih lica koju donosi Ministarstvo zdravlja (predstavnika Medicinskog fakulteta, Ljekarske komore i javnih zdravstvenih ustanova), kao i pokretanje stručnih nadzora, inspekcijskih postupaka i internih kontrola u zdravstvenim ustanovama.
U slučaju smrti novorođenčeta u Opštoj bolnici Nikšić, Ministarstvo zdravlja je odmah po saznanju formiralo vanrednu eksternu komisiju sastavljenu od nezavisnih stručnjaka, sprovelo stručne nadzore i interne kontrole u zdravstvenoj ustanovi. Na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja, identifikovan je propust u postupanju srednjeg medicinskog osoblja, te su u skladu sa važećim propisima prema dva zaposlena lica izrečene najstrože mjere – raskid radnog odnosa.
U slučaju smrti devetogodišnjeg dječaka iz Bara, koji se liječio u više zdravstvenih ustanova, Ministarstvo zdravlja je zatražilo izvještaje internih komisija, a paralelno s tim, pokrenut je inspekcijski nadzor, u okviru kojeg je zbog utvrđenih propusta zatvorena privatna zdravstvena ustanova u kojoj je započeto liječenje djeteta. U Opštoj bolnici Bar sproveden je disciplinski postupak, nakon kojeg je ljekaru izrečena mjera uslovnog prestanka radnog odnosa. Formiranje vanredne eksterne komisije za kontrolu kvaliteta zdravstvene zaštite je u toku, pri čemu je bilo neophodno sačekati kompletiranje medicinske dokumentacije, uključujući obdukcioni nalaz, kako bi se obezbijedio potpun i objektivan uvid u sve okolnosti slučaja.
U slučaju smrti tridesetsedmogodišnjeg pacijenta u Kliničko-bolničkom centru Berane, porodica se nedavno obratila Ministarstvu zdravlja zahtjevom za formiranje vanredne eksterne komisije. Zdravstvena ustanova je u međuvremenu sprovela vanredni interni nadzor kvaliteta zdravstvene zaštite i o nalazima obavijestila Ministarstvo zdravlja, nakon čega je započet postupak formiranja eksterne komisije u skladu sa zakonom.
U pogledu sprovođenja eksternih vanrednih kontrola Ministarstvo zdravlja je otišlo i korak dalje, upućujući zahtjeve regionalnim medicinskim centrima i angažujući eksperte iz država članica Evropske unije, kako bi se obezbijedio najviši nivo objektivnosti, stručnosti i nepristrasnosti. Ovakav pristup jasno potvrđuje da Ministarstvo zdravlja nema namjeru da bilo šta prikrije, već da omogući potpuno nezavisan i kredibilan uvid u svaki slučaj.
Istovremeno, važno je naglasiti da se pomenuti predmetni slučajevi nalazi u nadležnosti tužilaštva. Kao odgovorna institucija, Ministarstvo zdravlja ne smije i neće prejudicirati ishode postupaka niti komentarisati njihove detalje dok traju tužilački i sudski procesi, jer bi to predstavljalo nedopustivo miješanje u rad nezavisnih organa. Dakle, neizjašnjavanje o detaljima tokom trajanja postupaka nije pokušaj skrivanja činjenica, već poštovanje zakona, procedura i prava porodica.
Uloga tužilaštva je da utvrdi eventualnu krivičnu odgovornost, dok je uloga Ministarstva zdravlja da ispita i utvrdi eventualne profesionalne, organizacione i sistemske proupuste, preduzme mjere iz svoje nadležnosti, udalji odgovorna lica kada za to postoji osnov i predloži mjere za unapređenje bezbjednosti pacijenata i kvaliteta zdravstvene zaštite. Po okončanju svih postupaka i pribavljanju konačnih nalaza, Ministarstvo zdravlja će, bez izuzetka, preduzeti sve zakonom propisane mjere i o tome transparentno informisati javnost, imajući u vidu da su ovakvi procesi često dugotrajni.
Na tvrdnje da sistem „žrtvuje ljude, i to one koji su najslabije karike u sistemu i bez političke podrške“, Ministarstvo zdravlja odlučno odbacuje takve kvalifikacije. Zdravstveni sistem ne funkcioniše na principu traženja „žrtvi“, već na principu utvrđivanja stvarne i proporcionalne odgovornosti, u skladu sa konkretnim ovlašćenjima, ulogom i profesionalnim obavezama svakog pojedinca uključenog u pružanje zdravstvene zaštite.
Kada govorimo o svim ovim slučajevima, profesionalna odgovornost mora imati ime i prezime. Ministarstvo zdravlja neće prihvatati anonimnu ili kolektivnu odgovornost, niti skrivanje iza funkcije, hijerarhije ili institucije. Tamo gdje su nadzori i kontrole utvrdili neprofesionalno ili nesavjesno postupanje, odgovornost je individualno utvrđena i sankcionisana u skladu sa zakonom i profesionalnim standardima, bez obzira na radno mjesto ili status u sistemu.
Tvrdnje da su javna saopštenja Ministarstva zdravlja „svedena na uhodane fraze,bez jasne metodologije, procjene i vidljivih sistemskih promjena“ predstavljaju neosnovanu diskreditaciju zakonitih i stručno vođenih procesa. Takve tvrdnje zanemaruju činjenicu da se složeni medicinski i pravni procesi ne mogu svoditi na medijske interpretacije niti javne presude.
Izvještaji o eksternoj kontroli kvaliteta zdravstvene zaštite izrađuju se isključivo u skladu sa Zakonom o zdravstvenoj zaštiti. Oni sadrže utvrđeno činjenično stanje, stručno mišljenje o mogućim posljedicama po zdravlje pacijenata, kao i preporuke za otklanjanje uočenih nedostataka i propusta.
Takođe, Ministarstvo zdravlja jasno odbacuje tvrdnje da sistem ne sprovodi mjere u cilju smanjivanja rizika da se ovakvi slučajevi više ne dese. Ministarstvo zdravlja je već pokrenulo i sprovodi niz konkretnih sistemskih mjera, uključujući:
- izradu nacionalnog protokola za rano prepoznavanje i liječenje sepse;
- akcioni plan za prevenciju i kontrolu intrahospitalnih infekcija;
- izradu sedam nacionalnih protokola za bezbjedno vođenje trudnoće, porođaja i postnatalne njege majke i novorođenčeta;
- standardizaciju praćenja vitalnih parametara kod rizičnih pacijenata;
- kontinuirane obuke zdravstvenih radnika uključenih u zbrinjavanje novorođenčadi i djece;
- unapređenje uslova rada i opreme u neonatalnim jedinicama;
- pojačan nadzor nad privatnim zdravstvenim ustanovama, što je dokumentovano u izvještajima Zdravstveno-sanitarne inspekcije.
Od samog početka postojala je direktna komunikacija zdravstvenih vlasti sa porodicama preminulih, uz puno poštovanje njihove privatnosti i dostojanstva. Porodicama su pružene informacije o toku postupaka, pravima koja imaju i narednim koracima, kao i podrška u okviru nadležnosti zdravstvenog sistema. Uprkos pokušaju podrivanja povjerenja u zdravstvene institucije, neadekvatnim, selektivnim a cesto i neprovjerenim pisanjem pojedinih medija, Ministarstvo zdravlja, i sve zdravstvene ustanove rade iskljucivo interesu zastite i ocuvanja zdravlja svih građana Crne Gore, što se može prepoznati na terenu svakoga dana. Stoga pozivamo sve medije, da o temama koje su od javnog interesa uvijek otvoreno i direktno zatraže informacije od Ministarstva zdravlja koje ostaje u potpunosti otvoreno za saradnju i parnetski odnos sa medijima s ciljem tačnog informisanja građanja i jačanja povjerenja u zdravstveni sistem Crne Gore.
