Riječ je o kriminalu koji ne poznaje državne granice, u kojem se finansijski tokovi premještaju digitalno, a dokazi sve češće postoje u elektronskoj formi, što pred tužilaštva postavlja nove tehničke i operativne zahtjeve.
Iz Kancelarije Ministarstva pravde SAD za razvoj, pomoć i obuku tužilaštava u inostranstvu (OPDAT), u odgovorima na pitanja “Dana”, objašnjavaju da pružaju praktičnu ekspertizu, forenzičku analizu blokčejna i podršku u razmjeni informacija između specijalizovanih tužilaštava, s ciljem efikasnijeg suprotstavljanja transnacionalnim kriminalnim organizacijama i terorističkim mrežama.
Podrška je usmjerena na konkretne operativne kapacitete, razmjenu informacija i unapređenje saradnje između institucija iz regiona i Sjedinjenih Američkih Država.
Odgovarajući na pitanje na koji način OPDAT pomaže lokalnim tužilaštvima da se prilagode izazovima koje donose visokotehnološki kriminal i pranje novca putem kriptovaluta, imajući u vidu da ova krivična djela ne poznaju granice, ističu da sarađuju sa stranim organima za sprovođenje zakona i institucijama krivičnog pravosuđa kako bi izgradili operativne kapacitete potrebne za suprotstavljanje transnacionalnom kriminalu i zaštitu Sjedinjenih Američkih Država od prijetnji.
– U regionu zapadnog Balkana, OPDAT pruža praktičnu ekspertizu u pribavljanju, analizi i prezentovanju digitalnih dokaza, uključujući napredne istražne metode i forenzičko praćenje i analizu blokčejna u borbi protiv pranja novca i finansiranja terorizma. OPDAT takođe nudi ciljane obuke, ekspertske konsultacije i platformu za koordinaciju između regionalnih organa za sprovođenje zakona, institucija krivičnog pravosuđa i američkih organa za sprovođenje zakona – pojasnili su iz Ministarstva pravde SAD.
Digitalni dokazi i finansijske istrage, kako proizilazi iz njihovog odgovora na naše pitanje, postaju ključni segment borbe protiv organizovanih kriminalnih grupa, posebno u predmetima koji uključuju pranje novca i finansiranje terorizma.
Kada je riječ o najvećim izazovima sa kojima se balkanski tužioci suočavaju u primjeni standarda nezavisnog i efikasnog pravosuđa, OPDAT pruža konstantnu podršku tužilaštvima, a cilj je potpuna kompatabilnosti sistema, bez obzira na različite krivične zakone.
– Tužioci u regionu Zapadnog Balkana, kao i u Sjedinjenim Američkim Državama, suočavaju se sa velikim brojem predmeta, sofisticiranim kriminalnim mrežama, obimnom digitalnom i finansijskom dokumentacijom, kao i drugim zahtjevima koji mogu uticati na efikasnost postupanja. OPDAT pruža tehničku pomoć, ekspertsku podršku u kreiranju politika gdje je to primjereno, kao i podršku u konkretnim predmetima kako bismo pomogli tužiocima da se nose sa složenim krivičnim slučajevima. Time se osigurava da efikasne i sposobne institucije u regionu sarađuju sa svojim američkim partnerima iz oblasti sprovođenja zakona i krivičnog pravosuđa u cilju unapređenja zajedničkih interesa nacionalne bezbjednosti, suzbijanja i razbijanja transnacionalnih kriminalnih organizacija i terorističkih mreža – saopštili su za “Dan” iz OPDAT-a.
Unaprijediti operativnu saradnju
Iz američkog Ministarstva pravde naglašavaju da OPDAT sarađuje sa specijalizovanim tužilaštvima u regionu zapadnog Balkana kako bi unaprijedili operativnu saradnju u borbi protiv transnacionalnog organizovanog kriminala, posebno kroz blagovremenu razmjenu informacija i efikasno korišćenje neformalnih i formalnih mehanizama saradnje organa za sprovođenje zakona.
Poseban akcenat stavljen je na međusobnu koordinaciju institucija u predmetima koji imaju prekogranični karakter i uključuju više država.
– OPDAT takođe promoviše interoperabilnost sa američkim organima za sprovođenje zakona i stranim institucijama krivičnog pravosuđa, kako bi se olakšala efikasna koordinacija u predmetima koji uključuju transnacionalne kriminalne organizacije i zajedničke bezbjednosne prijetnje – navode u odgovoru za naš list.
Vjetar u leđa iz Vašingtona
Podrška Sjedinjenih Američkih Država crnogorskom tužilaštvu dobila je najkonkretniji oblik kroz priznanja ključnim nosiocima borbe protiv kriminala i korupcije. Državni sekretar SAD Entoni Blinken dodijelio je crnogorskom glavnom specijalnom tužiocu Vladimiru Novoviću prestižnu nagradu “Šampion borbe protiv korupcije”, uz ocjenu da je uspio da transformiše neefikasnu instituciju i dokaže da niko, bez obzira na moć, nije iznad zakona. Ova nagrada, uručena u Vašingtonu, potkrijepljena je i pohvalama specijalnog izaslanika Gabrijela Eskobara za nezavisnost Specijalnog državnog tužilaštva (SDT).
Paralelno sa podrškom SDT-u, Vašington je poslao jasne signale uvažavanja i prema vrhovnom državnom tužiocu Miloradu Markoviću. Tadašnja ambasadorka Džudi Rajzing Rajnke označila je izbor Markovića u punom mandatu kao ključni korak Crne Gore ka EU, ističući njegov profesionalizam i integritet. Institucionalno priznanje Markoviću ogleda se i kroz intenzivnu saradnju sa američkim programom OPDAT, koji bira isključivo partnere sa dokazanom voljom za korjenite reforme. Ovakav sinhronizovan pristup SAD potvrđuje da su Marković i Novović prepoznati kao strateški partneri u izgradnji pravne države na Zapadnom Balkanu.
Izvor: Dan
Utorak, 24 Februara 2026, 10:28, Autor članka PressNews
