Prošle godine u medijima je objavljeno da je tužilaštvo sa Malte uputilo zamolnicu crnogorskom tužilaštvu u vezi sa istragom o pranju novca i drugim krivičnim djelima i zatražilo podatke o više crnogorskih kompanija u postupku koji vodi oko izgradnje vjetroelektrane (VE) Možura.
Jedna od firmi za koje je malteško tužilaštvo tražilo podatke je barska „Montmorency“, koju je u aprilu 2019. osnovao Maltežanin Anthony Axisa.
“O izgradnji Možure, koruptivnim milionskim šemama, ali i poslovima Axise pisala je ubijena istraživačka novinarka sa Malte Dafne Karuana Galicija. Međunarodni istraživački novinari njega su ranije doveli u vezu sa online klađenjima i pojedinim kladioničarskim sajtovima povezanim sa italijanskom mafijom”, navode iz Akcije za socijalnu pravdu (ASP).
Najnoviji podaci pokazuju da je firma „Montmorency“ u novembru 2019. godine u kotorskom Orahovcu kupila vikendicu od 57 kvadrata za 299 hiljada eura, a u aprilu iste godine u Tivtu kupila dva stana u izgradnji, oba preko 90 kvadrata, za ukupno 400 hiljada eura.
ASP navodi da su stanovi kupljeni od firme “Adriatic Capital Advisory“, koja je pružala konsultantske usluge u projektu gradnje VE Možura.
„Stvarno vlasništvo firme nije poznato, a ranije je tužilaštvo ispitivalo da li je novac od konsultantskih usluga iskorišten za kupovinu nekretnina u Tivtu“, saopštio je ASP.
Maltežanin Anthony Axisa osnovao je, kako piše, firmu sa ulogom od jednog eura, a djelatnost firme je iznajmljivanje vlastitih ili iznajmljenih nekretnina.
Prema finansijskim izvještajima, firma nije razvila ozbiljniji biznis, što otvara pitanje da li je njen osnovni cilj bio kupovina tačno određenih nekretnina.
ASP napominje da je Anketni odbor počeo ove sedmice iznošenje podataka o aferi Možura, koja je pod sumnjom visokokorupcionaških radnji.
„Afera ima više krakova za koje postoji sumnja u koruptivne radnje“, saopštava ASP.
Osim toga, smatraju da bi odbor trebalo da razmotri Konvenciju Ujedinjenih nacija protiv korupcije, koja omogućava raskid ugovora ili povlačenje koncesije u slučajevima korupcije.
Podsjećaju i da je Ustavni sud Crne Gore utvrdio da Uredba o vjetroelektranama iz 2009. godine nije u skladu sa Ustavom i zakonom, a ista je omogućila tadašnjoj vladi DPS-a da garantuje subvencionisanu cijenu struje od 96 eura po megavatu proizvođačima iz VE Krnovo i Možura.
„Tada im je garantovana cijena tri puta veća od tržišne, što bi Anketni odbor trebao uzeti u obzir“, navodi ASP.
Firma „Adriatic Capital Advisory“ u projektu gradnje VE Možura pružala je konsultantske usluge, koje su istraživane kao sumnjive.
“Maltežanin Anthony Axisa je firmu „Montmorency“ osnovao sa ulogom od jednog eura i za djelatnost iznajmljivanja vlastitih ili iznajmljenih nekretnina. Njeni finansijski izvještaji pokazuju da firma nije ozbiljnije razvila biznis, što otvara pitanje da li je ključni cilj osnivanja firme bio da se preko nje kupe samo tačno određene nekretnine”, navode iz ASP.
Anketni odbor počeo je ove sedmice iznošenje podataka i informacija o aferi Možura, koja je pod ozbiljnim sumnjama da je visokokorupcionaška i o kojoj su godinama sa ozbiljnim dokazima istraživački novinari i zainteresovani subjekti javno pisali i govorili.
“Afera ima više krakova za koje postoji sumnja u koruptivne radnje. ASP smatra da bi Anketni odbor trebalo da razmotri i sadržaj Konvencije Ujedinjenih nacija protiv korupcije, jer daje mogućnost da korupcija predstavlja osnov za raskid ugovora ili povlačenje koncesije, te i tom aspektu uputi preporuke u svom završnom izvještaju”, naveli su iz ASP.
Ustavni sud je prije nekoliko godina utvrdio da Uredba o vjetroelektranama (VE) iz 2009. godine nije saglasna sa Ustavom i zakonom, a, kako navode iz ASP, ona je poslužila kao pravni osnov nekadašnjoj vladi Demokratske partije socijalista da donese metodologije za subvencije proizvođačima struje iz VE Krnovo i Možura.
“Tada im je, za period od 12 godina, garantovana subvencionirana cijena struje od šokantnih 96 eura po megavatu, što je bilo tri puta skuplje od tržišne cijene u to vrijeme, pa bi Anketni odbor i tu pravnu činjenicu trebalo da ima u vidu”, kategorični su iz ASP.
Podsjetimo, projekat Možura se pominje u istraživanju o korupciji na Malti tamošnje novinarke Dafne Karuana Galicija, koja je nastradala u eksploziji auto-bombe oktobra 2017. godine.
Američki Stejt Department je prije nekoliko godina stavio na listu sankcionisanih lica bivše zvaničnike Malte, Konrada Micija i Kita Šembrija “zbog umješanosti u značajnu korupciju”.
Vjetroelektrana Možura kod Ulcinja, vrijedna oko 90 miliona eura, puštena je u rad sredinom novembra 2019. godine, u vrijeme dok su na vlasti bili Demokratska partija socijalista (DPS) i Milo Đukanović.
Možura se sastoji od 23 vjetrenjače, a godišnje proizvodi oko 120 GWH energije, saopšteno je tada iz Vlade.
Naveli su da je investiciju realizovala malteška državna kompanija Enemalta i kompanina Malta Montenegro Wind Park, a da je glavni izvođač radova bila kineska kompanija Shangai Electric Power Engineering.
Ugovorom o zakupu zemljišta, vjetroelektrana treba da pređe u trajno vlasništvo države Crne Gore 2035.godine.
Projekat Možura je pokrenut 2010. godine i prema istraživanju Rojtersa koncesiju za izgradnju dobila je španska kompanija Fersa Renovables, da bi nakon niza vrlo čudnih transakcija krajem 2015. godine malteška vlada objavila da je kupuje državna kompanija Enemelta.
Kompanija je, prema tim navodima, u jednom trenutku bila prodata posredniku – kompaniji Cifidex Ltd sa sjedištem na Sejšelima.
Anketni odbor Skupštine Crne Gore sada ispituje slučaj “Možura”.
Prošle sedmice je u parlamentu predstavljena šema koja obuhvata desetine povezanih firmi, fizičkih lica i institucija iz Crne Gore i inostranstva, za koje se sumnja da su koordinisano djelovali kako bi prikrili koruptivne aktivnosti u vezi sa realizacijom ovog projekta.
Izvor: RTCG
