– Potpuna tranzicija biće moguća tek kada pronađemo stabilnu energetsku alternativu za 220 megavata koje proizvodi TE Pljevlja i 3.000 radnih mjesta koja ovaj sistem generiše. Gašenje sistema RUP i TE Pljevlja nije realno u bliskoj budućnosti, jer RUP i TE predstavljaju ključne stubove energetske stabilnosti Crne Gore. Istovremeno, Plan tranzicije otvara prostor za održivi razvoj lokalne zajednice kroz zelene i inovativne projekte. Zato se upravljanju ključnim energetskim kompanijama u Crnoj Gori mora pristupiti ozbiljno u procesu vođenja, implementacije svih obaveza i projekata – kazao je Laković Pobjedi.
POBJEDA: Kako, prema Vašoj ocjeni, napreduje Plan za oporavak Pljevalja? Podsjetite što je predviđeno tim planom i ko ga sprovodi pored kompanije Rudnik uglja?
LAKOVIĆ: Izuzetno sam zadovoljan napretkom i realizacijom projekata u okviru Plana za oporavak Pljevalja, koji sprovodi Rudnik uglja Pljevlja u saradnji sa Vladom Crne Gore i Opštinom Pljevlja. Oko 50 odsto projekata već ulazi u fazu realizacije, dok će preostali započeti vrlo brzo.
Konačno imamo vidljive radove na terenu. Radovi se odvijaju u relativno kratkim rokovima, imajući u vidu obimne pripremne aktivnosti koje im prethode – od izrade dokumentacije, sprovođenja tenderskih procedura, do pribavljanja UT uslova. Jasno je da početku konkretnih radova na terenu prethodi ogroman trud i koordinacija svih nadležnih institucija u Crnoj Gori.
Plan za oporavak Pljevalja predstavlja temelj daljeg razvoja opštine i ambiciozan iskorak ka unapređenju kvaliteta života građana.
Projekti u okviru Plana za oporavak Pljevalja otvoreni su za sve zainteresovane investitore koji su spremni da ulažu u pravcu održivog razvoja i modernizacije lokalne zajednice.
POBJEDA: Koji su glavni projekti predviđeni sa Planom za oporavak Pljevalja i što je do sad realizovano?
LAKOVIĆ: U relativno kratkom periodu započela su dva strateški važna projekta iz Plana za oporavak Pljevalja. Krajem marta, nakon što su se stekli uslovi, počela je druga i treća faza toplifikacije grada na čiju realizaciju se čeka više decenija. Projekat toplifikacije predviđa izgradnju modernog toplovoda od TE Pljevlja do grada u dužini od 4,4 km. Ovim projektom omogućava se prelazak na ekološki prihvatljiviji sistem grijanja, što će uticati na smanjenje zagađenja posebno u zimskom periodu. Uporedo sa projektom toplifikacije započela je i izgradnja bolnice, projekat vrijedan skoro 40 miliona eura koja će obezbijediti kvalitetniju i dostupniju zdravstvenu zaštitu. Istovremeno, u toku je izrada glavnog projekta za zatvoreni bazen i multifunkcionalnu sportsku dvoranu, dok su pripreme za raspisivanje tendera za sportsko-rekreativni kompleks Borovičko jezero u završnoj fazi. Takođe, sredinom godine očekuje se raspisivanje tendera za projektovanje brze ceste Crnča–Pljevlja.
Novčana sredstva za ove projekte obezbijeđena su iz kapitalnog budžeta Crne Gore. U okviru Plana za oporavak Pljevalja dva projekta realizuje RUP. U završnici su procedure koje će omogućiti početak izgradnje stambeno-poslovnog kompleksa „Stražica“ koji će se graditi za potrebe RUP-a. Napominjemo da će se realizacijom tog projekta unaprijediti uslovi stanovanja, stvoriti funkcionalan i savremeno uređen urbani prostor, te dati znatan doprinos stabilizaciji demografske slike grada, odnosno ublažavanju trenda iseljavanja iz Pljevalja. Dok se paralelno radi na pronalasku strateškog partnera za razvoj poslovno-turističkog kompleksa, a očekujem da ćemo uskoro raspisati tender za prodaju zemljišta sa striktnim uslovima za planirani poslovni kompleks. Plan za oporavak u potpunosti uvažava interes građana, sa jasnim ciljem: dugoročan, održiv razvoj Pljevalja i unapređenje kvaliteta života svih građana.
POBJEDA: U kojoj mjeri se ostvaruje plan poslovne transformacije RUP-a, odnosno Plan pravedne tranzicije kroz poslovnu transformaciju? Što je urađeno u prethodnom periodu i koji su to prioriteti i projekti koji će biti realizovani i završeni u narednom periodu?
LAKOVIĆ: Kompanija sprovodi strateški plan transformacije poslovanja, oslanjajući se na sopstvene kapacitete i znanje, sa ciljem stvaranja novih, tržišno održivih biznisa. Naš cilj je jasan – što duže ostati u trenutnoj i primarnoj djelatnosti. Ali kao ozbiljni ljudi i menadžeri, koji moraju razmišljati i o budućim izazovima i planu razvoja kompanije i grada, upravo smo samoinicijativno i jedini u regionu počeli i napravili konkretne poteze.
Plan pravedne tranzicije kroz poslovnu transformaciju u ovoj godini bilježi konkretne ostvarene rezultate, čime je potvrđen značajan napredak u odnosu na prethodnu godinu, kada je prvi put predstavljen. Poseban fokus stavljen je na razvoj novih djelatnosti kroz model od 12 biznisa, sa ciljem da Rudnik uglja bude njihov inicijalni pokretač, nakon čega će oni funkcionisati kao tržišno održive i nezavisne kompanije. Među ključnim rezultatima izdvaja se građevinska služba koja ostvaruje posebno mjesto na tržištu učešćem u realizaciji strateški važnih infrastrukturnih projekata u okviru saradnje sa Eko fondom kroz projekat energetske efikasnosti, Opštinom Pljevlja na izgradnji vodovoda ,,Troje česme“ i za Elektroprivredu izvodimo sve radove koji su im potrebni – od izgradnje novog magacina do laboratorije. Projekat izmještanja korita rijeke Ćehotine postao je najznačajnija referenca građevinske grupe. To je posao koji pokazuje da možemo odraditi i najzahtjevnije građevinske radove velikih infrastrukturnih projekata. Krajem jula prošle godine počelo je sa probnim radom postrojenje asfaltne baze u Bušnjima koje smo zakupili od „Vektre Jakić“, sa planom da u predstojećoj građevinskoj sezoni radi u punom proizvodnom kapacitetu. Ovim smo dodatno osnažili građevinsku grupu i potvrdili opredjeljenje da pravednu tranziciju sjevera Crne Gore vidimo kao razvojnu šansu. Zatim početak proizvodnje lične zaštitne opreme čiji tim je već u ovom mjesecu isporučio prvi kontigent opreme sa planom proizvodnje u kontinuitetu za potrebe RUP-a i šire. Na ovaj način ćemo smanjiti troškove i nećemo imati potrebu za angažovanjem eksternih nabavki. U toku je sertifikacija laboratorije koja ima savremenu opremu čime će se omogućiti pružanje usluga na tržištu.
Razvoj projekata iz oblasti obnovljivih izvora energije – izgradnjom mHE ,,Durutovići“ doprinijeće povećanju udjela obnovljivih izvora energije (OIE) u ukupnoj proizvodnji električne energije u Crnoj Gori, uz korišćenje već izgrađene infrastrukture koja obuhvata lučnu betonsku branu i dio cjevovoda. Za projekat je izrađena tehnička dokumentacija, dok je u toku postupak dobijana urbanističko-tehničkih uslova za izradu tehničke dokumentacije. Predviđena instalisana snaga mHE iznosi 2,2 MW, a planirana je kao kratko derivaciono postrojenje, locirano približno 400 metara nizvodno od postojeće brane, koje bi radilo u sinhronizaciji sa mHE ,,Otilovići“. Svi parametri mHE ,,Durutovići“ su približno slični onima za mHE ,,Otilovići“, čija je realizacija projekta trenutno u toku. U skladu sa važećim zakonskim propisima RUP je pribavio neophodne saglasnosti, a Vlada Crne Gore prošle godine usvojila UT uslove za izradu tehničke dokumentacije za solarnu elektranu. U toku je izrada Analize priključenja na elektroprenosni sistem, nakon koje se ide u raspisivanje tendera za izradu tehničke dokumentacije čime će se definisati tehnička rješenja i dalji koraci za priključenje na elektroenergetsku mrežu. U elaboratu dostavljenom u sklopu projekta, priključni kapacitet bi bio 62,5 megavata. Svakako treba imati u vidu da će se tek finalnom izradom projektnog rješenja te analizama, definisati realna snaga, a time i vrijednost investicije planirane mHE „Durutovići“ i solarne elektrane RUP. Istovremeno, kroz agro aktivnosti ostvaren je rekordan nivo rekultivacije zemljišta u posljednjih 15 godina.
POBJEDA: Svrha transformacije – tranzicije je da se sveobuhvatno odgovori na izazove koji proizilaze iz procesa prelaska regiona Pljevalja sa ekonomije zasnovane na uglju ka održivom, niskougljeničnom razvoju. Da li vjerujete u uspjeh te transformacije – tranzcije?
LAKOVIĆ: RUP se jasno i nedvosmisleno pozicionirao kao aktivan akter pravedne tranzicije, ne samo kroz deklarativnu podršku, već kroz konkretne i mjerljive rezultate.
Poslovna transformacija i pravedna energetska tranzicija omogućavaju nam da otvorimo što više radnih mjesta u Pljevljima, odnosno ukoliko budemo istoj pristupili na sistematičan i krajnje odgovoran način predstavljaće veliku razvojnu šansu grada. Tokom prethodnog perioda RUP je uspio da racionalizuje broj zaposlenih i preusmjeri radnu snagu na nove projekte, čime je znatno unaprijeđeno poslovanje.
RUP je, sa Planom pravedne tranzicije kroz poslovnu transformaciju, započeo dio aktivnosti koje su pohvaljene od evropskih i regionalnih partnera.
Svakako da sveobuhvatna – pravedna tranzicija ne zavisi samo od RUP-a već zahtijeva maksimalno uključenje, ne samo Opštine i Vlade Crne Gore, već i partnera iz EU. Na taj način ćemo u budućnosti nastaviti da se uključujemo i u ostale projekte koji se oslanjaju na korišćenje zemljišta za obnovljive izvore energije, dekarbonizaciju transporta, digitalizaciju poslovanja, kao i na korišćenje potencijala drvoprerađivačke industrije.
RUP je dosadašnje aktivnosti finansirao iz sopstvenih sredstava, ali za dalje uspješno sprovođenje pravedne tranzicije i poslovne transformacije preduzeća neophodna je dodatna finansijska i partnerska podrška te će njenu brzinu diktirati upravo finansijska podrška. To uključuje sredstva iz fondova Evropske unije, kao i podršku kroz bilateralne programe. Podrška EU je od presudnog značaja, ne samo za RUP, već i za čitav grad i sjever Crne Gore. Na sastanku sa ambasadorom EU u Crnoj Gori Johanom Satlerom inicirano sam otvaranje EU Fonda za pravednu tranziciju i za države izvan EU koji bi omogućio Crnoj Gori da ovaj proces sprovodi planski, efikasno i socijalno odgovorno. Kroz Fond za pravednu tranziciju EU, obezbijedili bi se konkretni mehanizmi za očuvanje radnih mjesta, ekonomske stabilnosti i razvoj novih i održivih djelatnosti. Nedavno partnerstvo potvrđuje da strani partneri prepoznaju Crnu Goru kao sigurno i atraktivno mjesto za investicije u energetiku i napredne tehnologije. Novembarskim Sporazumom o saradnji u oblasti energetike sa UAE, uspostavlja se strateško partnerstvo u oblasti razvoja obnovljivih izvora energije, moderne energetske infrastrukture i naprednih tehnologija. Suština je i u povezivanju energetskog sektora sa finansijskim tehnologijama i vještačkom inteligencijom, čime Crna Gora pretenduje da se pozicionira kao regionalni centar za inovacije, digitalnu transformaciju i energetsku tranziciju. Takođe se nadamo da će uključenost u takve projekte omogućiti finansijsku i ekspertsku podršku koja je prijeko potrebna malim ekonomijama kako bi se što efikasnije sproveo proces pravedne tranzicije.
POBJEDA: Da li su pljevaljska regija, a i kompletna države Crna Gora, i dalje jako ekonomski zavisne od sistema Termoelektrana– RUP. Da li taj sistem treba da i dalje bude oslonac crnogorske energetike i ekonomije? Koliki je značaj sistema TE-RUP i njegovog daljeg funkcionisanja i opstanka za Crnu Goru i pljevaljski region? Do kada bi sistem Termoelektrana – RUP trebalo da bude u funkciji?
LAKOVIĆ: Naš interes je da RUP radi što duže u primarnoj djelatnosti, bez zatvaranja preko noći, jer zajedno sa TE „Pljevlja“ trenutno predstavlja najsigurniji i najstabilniji izvor električne energije. Kao što je poznato sistem RUP – TE „Pljevlja“ obezbjeđuje više od 40 odsto električne energije u Crnoj Gori, sa preko 1.500 zaposlenih i koji direktno i indirektno generišu još toliko zaposlenih u Pljevljima. Samo u posljednjih pet godina ovaj sistem je proizveo preko 800 miliona eura električne energije po tržišnim vrijednostima. Upravo u periodu kada se radi ekološka rekonstrukcija TE „Pljevlja“, posljednjih šest mjeseci prošle godine uvezeno je u vrijednosti oko 80 miliona eura električne energije. Dakle, činjenica je da, ako taj sistem ne radi, samo za deceniju uvezli bi preko jedne milijarde eura električne energije za potrebe građana i industrije. Prema rudarskom projektu, RUP ima dovoljno uglja do 2049. godine.
Zato smatram da je ovaj sistem „žila kucavica“ energetskog sistema države i prema tome se moramo odnositi oprezno, studiozno i sa pažnjom. Potpuna tranzicija biće moguća tek kada pronađemo stabilnu energetsku alternativu za 220 megavata koje proizvodi TE Pljevlja i 3.000 radnih mjesta koje ovaj sistem generiše. Gašenje sistema RUP i TE Pljevlja nije realno u bliskoj budućnosti, jer predstavljaju ključne stubove energetske stabilnosti Crne Gore. Istovremeno, Plan tranzicije otvara prostor za održivi razvoj lokalne zajednice kroz zelene i inovativne projekte. Zato se upravljanju ključnim energetskim kompanijama u Crnoj Gori mora pristupiti ozbiljno u procesu vođenja, implementacije svih obaveza i projekata. To znači da je potrebno povećanje menadžerske prisutnosti u realizaciji projekata te dodatna ulaganja u obnovljive izvore energije, modernizaciju infrastrukture i kompanije, jačanje međunarodne saradnje, naročito u narednih par godina kada se očekuje i naše punopravno članstvo u EU. Sigurni smo da niko neće ugroziti naš energetski sistem i finansijsku stabilnost, a činjenica je da je trenutno Crna Gora zavisna od sistema RUP – TE Pljevlja.
POBJEDA: Prošlu godinu je obilježio kapitalni projekat izmještanja toka rijeke Ćehotine. Da li je taj projekat uspješno završen? Podsjetite kolika je vrijednost tog projekta i u čemu je značaj tog projekta za budući rad RUP-a i uopšte za crnogorski energetski sektor?
LAKOVIĆ: Rudnik uglja Pljevlja je uspješno završio radove i testiranje na projektu izmještanja korita rijeke Ćehotine. Rezultati su potvrdili da su radovi u gornjem dijelu riječnog korita izvedeni u potpunosti u skladu sa projektom i važećim tehničkim standardima. Na dijelu korita na samom ulivu starog u novo korito sprovedene su sve neophodne sanacione mjere koje su obuhvatile dodatno ojačavanje tzv. dilatacionih spojnica, koje imaju ključnu ulogu u očuvanju stabilnosti kompletnog objekta. U cilju unapređenja projektnog rješenja, a u koordinaciji sa projektantom, na dijelu korita i ulaznih konstrukcija izgrađenih 2008. godine, izvršena je popuna specijalnim sika hidroizolacionim materijalima, postavljena je EPDM geomembrana, kao i završna aluminijumska zaštita. Na taj način je obezbijeđeno trostruko ojačavanje koje dugoročno doprinosi stabilnosti i funkcionalnosti objekta. Podsjećamo, da su manja oštećenja nastala nakon poplavnog talasa u decembru i januaru, usljed izuzetno velikog priliva vode, kao i nedovoljnog čišćenja i održavanja donjeg toka rijeke na dijelu uliva novog u staro korito kod separacije Doganje.
Nedavne poplave predstavljale su svojevrstan maksimalni test stabilnosti i funkcionalnosti korita, prije svega, u dijelu korita rađen od izvođača izabranog u tedenderskom postupku. Tokom cijelog perioda svaka faza sistema prolazila je kroz tehničke provjere i detaljna ispitivanja. I u narednom probnom periodu u upotrebi će biti staro i novo korito rijeke
Ćehotine. Nakon završene faze testiranja i konačne potvrde ispravnosti od nadležnih komisija i dobijanja vodne dozvole uslijediće zatvaranje tunela starog korita rijeke Ćehotine, čime će projekat biti u potpunosti završen. U tom periodu Rudnik će uz pomoć stručnjaka i nadležnih službi, sa kojima su i potpisani ugovori, izvršiti i adekvatno izmještanje i povećanje ribljeg fonda u skladu sa zakonskim obavezama.
Napominjemo da je projekat izmještanja korita rijeke Ćehotine od najvećeg državnog značaja, jer bez stabilnog rada Rudnika uglja i TE Pljevlja nema ni energetske stabilnosti Crne Gore. Podsjećamo da se ovim projektom uveliko kasnilo zbog neadekvatnih odluka u prethodnom periodu i UT uslova iz 2019. godine po kojima projekat nije mogao biti realizovan. Stoga smo ubrzali radove, a po dobijanju dozvole novi menadžment je krenuo sa radovima i tenderski procedurama kako bi na vrijeme završili ovaj izuzetno važan projekat.
Njegova realizacija potvrdila je strateški značaj Rudnika u očuvanju energetske stabilnosti države, ali i ukazala na kompleksnost izazova koji stoje pred energetskim sektorom u narednom periodu. Iako je rok za realizaciju projekta bio znatno kraći od planiranog, svi radovi završeni su u rekordnom roku. Time se obezbjeđuje stabilnost rada RUP-a, imajući u vidu da je projekat izmještanja korita rijeke Ćehotine od izuzetnog državnog značaja. Bez stabilnog rada Rudnika uglja i TE Pljevlja nema ni energetske stabilnosti Crne Gore.
POBJEDA: Sa kakvim rezultatom je RUP završio prošlu poslovnu godinu i što je najviše uticalo na taj rezultat?
LAKOVIĆ: U skladu sa ranijim najavama, 2025. godina za Rudnik uglja Pljevlja bila je finansijski izazovna, prvenstveno usljed privremenog zastoja u radu TE Pljevlja tokom realizacije ekološke rekonstrukcije, kao i zbog intenzivnog investicionog ciklusa kompanije – realizacija strateški važnog projekta izmještanja korita rijeke Ćehotine. Ukupna dinamika na godišnjem nivou bila je uslovljena činjenicom da je termoenergetski blok bio van pogona osam mjeseci zbog realizacije planirane ekološke rekonstrukcije, što je imalo direktan uticaj na oko 85 odsto ukupnih prihoda Rudnika. Kao posljedica navedenih okolnosti, RUP je zabilježio negativan poslovni rezultat, uz ostvaren gubitak od sedam miliona eura.
U prethodnoj godini proizvodni proces u Rudniku uglja odvijao se u složenim tehničko-operativnim uslovima, uz paralelnu realizaciju značajnih investicionih zahvata. U takvom ambijentu ostvarenje od 95 odsto plana u eksploataciji otkrivke predstavlja visok stepen realizacije i potvrdu stabilnog upravljanja proizvodnim procesom. Odstupanje od punog planskog obima rezultat je objektivnih okolnosti u eksploatacionom polju, koje su se ogledale kroz složenije geološke uslove, lokalizovane nestabilnosti u zoni kopa koje su zahtijevale sanacione zahvate, kao i povremene prekide u radu usljed nepovoljnih vremenskih prilika i tehničko-operativnih zastoja. Uprkos tome, proizvodni kontinuitet nije doveden u pitanje, a planirani obim radova realizovan je u visokom procentu.
Isporuka uglja za TE Pljevlja u 2025. godini kada je bila u pogonu odvijala se u skladu sa planiranim obimom i potrebama elektroenergetskog sistema. Nakon ponovnog uključenja u rad, TE Pljevlja je, i pored ograničenog vremenskog perioda eksploatacije od četiri mjeseca, ostvarila značajan doprinos ukupnoj proizvodnji električne energije, sa učešćem od 25 odsto na nivou države. Ovaj pokazatelj dodatno potvrđuje strateški značaj RUP-a i TE Pljevlja kao ključnih nosilaca energetskog i privrednog razvoja Crne Gore.
POBJEDA: Da li RUP, pored prodaje uglja, majci kompaniji Elektroprivredi za potrebe Termoelektrane, prodaje ugalj još nekim kompanijama?
LAKOVIĆ: Krajem februara Rudnik uglja Pljevlja potpisao je aneks ugovora o direktnoj isporuci uglja sa Elektroprivredom Srbije koji važi do kraja 2027. godine. Prema ugovorenim uslovima predviđena isporuka 100.000 tona mrkog uglja. Ove godine očekujemo stabilizaciju kopa. Nakon izmještanja starog korita rijeke Ćehotine, proizvodnja će se stabilizovati, što će nam omogućiti da isporučujemo veće količine uglja širokoj potrošnji. Ugovor koji imamo sa EPS-om biće realizovan do kraja 2027. godine, u s kladu sa aneksom ugovora.
U prva tri mjeseca rekordni prihod od 20 miliona eura
POBJEDA: Kakva su Vaša očekivanja od ove poslovne godine? Da li očekujete da bude znatno uspješnija od prošle godine koja je bila naročito izazovna zbog višemjesečnog prestanka rada Termoelektrane? Da li očekujete da ovu godinu završite sa pozitivnim rezultatom?
LAKOVIĆ: U prva tri mjeseca ove godine bilježimo jedan od rekordnih ukupnih prihoda od oko 20 miliona eura. Takođe u eksploataciji otkrivke ostvareni su rekordni proizvodni rezultati na površinskom kopu „Potrlica“. Operativni podaci ukazuju na stabilan rast dnevnih učinaka, uz visok stepen pouzdanosti realizacije planiranih tehnoloških procesa. April 2026. godine u Rudniku uglja karakteriše izrazito visok intenzitet izvođenja radova na otkrivci. Postignuti učinci su rezultat zajedničkog djelovanja više ključnih faktora koji su uticali na dobre rezultate kao što su: dobra organizacija rada u okviru tehnološkog procesa, visokog stepena angažovanosti i operativne discipline radne snage, maksimalne iskorišćenosti raspoložive rudarske mehanizacije (uz minimalne zastoje), kao i povoljnih meteoroloških uslova koji su omogućili kontinuitet izvođenja radova bez značajnijih prekida. Isporuka uglja za TE Pljevlja realizovana je u skladu sa planiranom dinamikom i operativnim zahtjevima EPCG. Kada je riječ o isporuci uglja za široku potrošnju, prodajne aktivnosti su se odvijale u skladu sa zahtjevima kupaca te je u kontinuitetu uredno snabdijevano tržište.
Izvor: Pobjeda
