Fon der Lajen danas započinje posjetu Zapadnom Balkanu, tokom koje će obići Albaniju, Kosovo, Crnu Goru i Sjevernu Makedoniju. Imajući u vidu predstojeće parlamentarne i opšte izbore u Bosni i Hercegovini BiH i Srbiji, Fon der Lajen planira da ove zemlje posjeti naknadno.
“Njeni razgovori biće usmjereni na naredne korake potrebne za napredak naših partnera na putu ka EU i nastavak procesa postepene integracije, uz podršku Plana rasta EU za Zapadni Balkan vrijednog šest milijardi eura”, naveli su iz EK u agendi koju su proslijedili CdM-u.
U Podgorici će prisustvovati otvaranju Nacionalnog koordinacionog centra, novog operativnog centra koji će ojačati upravljanje granicom Crne Gore i omogućiti bolju razmjenu informacija sa državama članicama EU i Frontexom.
U njemu će, naime, crnogorske službe objedinjavati i razmjenjivati informacije važne za kontrolu državne granice, a cilj je da se te informacije brže i efikasnije razmjenjuju sa državama članicama EU i Frontexom, odnosno Evropskom agencijom za graničnu i obalsku stražu.
Ursula fon der Lajen dolazi u Podgoricu, u trenutku kada Crna Gora ulazi u ključnu fazu evropskih integracija – cilj je da do kraja godine budu zatvorena sva pregovaračka poglavlja i završen pregovarački proces, a naredni korak bio bi potpisivanje i ratifikacija pristupnog ugovora.
Vlada je krajem septembra ponovila cilj da pregovarački proces bude zaključen do kraja 2026, a da Crna Gora postane članica EU 2028. godine.
Od ukupno 33 pregovaračka poglavlja, Crna Gora je do sada privremeno zatvorila 18, nakon što su tokom 2026. zatvorena poglavlja koja se odnose na slobodu kretanja radnika, zaštitu potrošača i zdravlja, transevropske mreže, finansijsku kontrolu, konkurenciju i carinsku uniju.
Sada slijedi završnica – zatvaranje preostalih poglavlja, ali i dokazivanje da se reforme koje je Crna Gora usvojila zaista primjenjuju u praksi.
Posebna pažnja usmjerena je na poglavlja 23 i 24, koja obuhvataju pravosuđe, osnovna prava, borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala, vladavinu prava, migracije, azil i kontrolu granica. Vlada tvrdi da je ispunila gotovo sve obaveze potrebne za njihovo privremeno zatvaranje, uključujući usvajanje više od 30 zakona i ustavne promjene.
U završnoj fazi od Crne Gore se očekuje i da dodatno pokaže mjerljive i održive rezultate u vladavini prava, posebno u borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala, jačanju nezavisnosti pravosuđa i efikasnosti institucija.
Važan dio završnice biće i upravljanje granicom i bezbjednosni sektor. Ministarstvo unutrašnjih poslova navodi da je za modernizaciju policije u kapitalnom budžetu za 2026. izdvojeno 54 miliona eura, dok je do 21 milion eura predviđen za savremenu opremu za skeniranje na graničnim prelazima.
Crna Gora je trenutno najdalje odmakla među kandidatima za članstvo, a EU je već počela da priprema njen pristupni ugovor. Evropska komisija je u junu, uz tadašnjih 16 privremeno zatvorenih poglavlja, predstavila i finansijski paket za pristupne pregovore sa Crnom Gorom.
Nakon što Crna Gora ispuni svoje obaveze i države članice daju saglasnost na zatvaranje preostalih poglavlja, slijedi proces pripreme, potpisivanja i ratifikacije pristupnog ugovora u državama članicama.
Fon der Lajen je u više navrata ove godine, uključujući u svom obraćanju o stanju Unije za 2026. godinu i govoru na Samitu EU i Zapadnog Balkana u Tivtu, naglasila značaj regiona, kao i važnost dovršetka procesa ujedinjenja EU pristupanjem partnera sa Zapadnog Balkana.
Ovogodišnja posjeta predsjednice Zapadnom Balkanu uslijedila je nakon posjeta regionu 2025, 2024, 2023, 2022. i 2021. godine.
Izvor: CdM
