Iz Instituta za ljekove i medicinska sredstva (CInMED) je za Portal Adria saopšteno da se procjenjuje da je oko 50 odsto ljekova koji se prodaju putem interneta falsifikovano, dok u zvaničnim lancima snabdijevanja, koje čine javne i privatne apoteke, bolničke apoteke i veledrogerije, nisu zabilježeni takvi slučajevi.
“U pitanju su proizvodi koji su u cilju prevare lažno prikazani u odnosu na njihov identitet, porijeklo i/ili sljedljivost. Korišćenje falsifikovanih ljekova može imati ozbiljne i ponekad fatalne posljedice po zdravlje pacijenta”, upozoravaju iz Instituta za ljekove i medicinska sredstva.
Iz CInMED-a naglašavaju da je pojava falsifikovanih ljekova problem globalnog karaktera, naročito u zemljama u razvoju, ali se sa njim suočavaju i najrazvijenije zemlje.
“Ovi proizvodi mogu imati manji sadržaj aktivne supstance, što dovodi do manje efikasnosti i efektivnosti lijeka. Česte su pojave da ovi proizvodi uopšte i nemaju aktivnu supstancu, što dovodi do izostanka terapijskog dejstva, i konačno, falsifikovani ljekovi mogu sadržati po zdravlje ili život opasne supstance”, kazali su iz Instituta.
Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije (SZO), zastupljenost falsifikovanih ljekova na globalnom tržištu je između 10% i 30%, u zemljama u razvoju čak i do 50%, dok je u razvijenim zemljama ova pojava značajno rjeđa i prisutna je u svega 1% slučajeva.
“Informisanost i zajedničko djelovanje na nacionalnom i međunarodnom nivou su imperativ u adekvatnoj reakciji u ovim slučajevima, a naš Institut putem određenih komiteta i mreža u organizacijama poput Evropskog direktorata za kvalitet ljekova i Svjetske zdravstvene organizacije, dobija informacije o pojavi falsifikovanih i substandardnih ljekova na globalnom nivou. U duhu borbe protiv ovih pojava, krajem 2023. godine uspješno je realizovan projekat MEDI-THEFT, pod koordinacijom Agencije za ljekove Italije (AIFA) i partnera MEDI-THEFT Konzorcijuma, među kojima je i CInMED. Cilj ovog projekta bio je uspostavljanje platforme, kao sredstva za borbu protiv pojava krađa i falsifikovanja ljekova zemalja EU i partnera u projektu. CInMED i na nacionalnom nivou inicira diskusije i pokreće aktivnosti usmjerene ka uspostavljanju međuinstitucionalne saradnje u domenu borbe protiv falsifikovanih ljekova na teritoriji Crne Gore. Takođe, zalaganja uključuju i inicijativu za potpisivanje MEDICRIME Konvencije Savjeta Evrope, prvog međunarodnog instrumenta krivičnog prava za inkriminaciju proizvodnje, nabavke, prodaje i prometa falsifikovanih medicinskih proizvoda, kao i drugih kažnjivih djela koja predstavljaju prijetnje javnom zdravlju”, ističu iz CInMED-a.
Napominju da je CInMED regulatorni organ nadležan za nadzor nad prometom ljekova na veliko, kao i obezbjeđivanje usaglašenosti aktivnosti prometa na veliko sa smjernicama Dobre prakse u distribuciji, važnog alata za sprečavanje ulaska falsifikovanih ljekova u legalan lanac snabdijevanja.
“Inspektorat Instituta ovaj nadzor sprovodi u skladu sa najvišim evropskim standardima. Institutu do sada nijesu prijavljivane sumnje na mogućnost pojave falsifikovanih ljekova, niti su takvi proizvodi do sada detektovani u prometu ljekova na veliko. Međutim, moramo biti svjesni da postoji ilegalno tržište putem kojeg pacijenti mogu doći u kontakt sa ovim proizvodima, kao što je prodaja ljekova putem interneta, društvenih mreža, oglasa i sličnih kanala. Podsjećamo da je prodaja ljekova na takav način u Crnoj Gori zabranjena zakonom i apelujemo na naše građane da ljekove nabavljaju isključivo u apotekama”, navode iz CInMED-a.
Kao dodatni vid zaštite građana, laboratorija Instituta, u saradnji sa Inspektoratom, sprovodi kontrolu prometa ljekova na veliko.
“Opremljena sofisticiranim tehnikama, laboratorija sprovodi provjeru autentičnosti ljekova, od analize pakovanja lijeka do procjene njegovog hemijskog sastava. Na ovaj način vrši se skrining tržišta kako ne bi postojala nikakva sumnja da su svi ljekovi u legalnom lancu snabdijevanja kvalitetni, bezbjedni i efikasni. Dodatno, u cilju osiguranja kvaliteta rada i dokazivanja kompetentnosti za sprovođenje laboratorijskih aktivnosti, Laboratorija Instituta je u maju ove godine akreditovana prema zahtjevima standarda MEST ISO/IEC 17025:2018. Za dvije godine kontrole tržišta ljekova na veliko detektovana su samo regulatorna odstupanja koja nisu uticala na bezbjednost, kvalitet i efikasnost ljekova, dok nijesu zabilježena značajnija odstupanja, niti falsifikovani ljekovi”, poručuju iz CInMED-a.
Podvukli su da korišćenje falsifikovanih ljekova može imati ozbiljne i ponekad fatalne posljedice po zdravlje pacijenta.
“Do sada, u Crnoj Gori u legalnom lancu snabdijevanja nisu detektovani falsifikovani ljekovi. Najbolji način da pacijenti izbjegnu susret sa falsifikovanim ljekovima i opasnostima koje oni donose, jeste da ljekove kupuju isključivo u apotekama”, zaključuju iz CInMED-a.
Izvor: Adria
