Povodom više tekstova na Portalu RTCG na temu medijske koncetracije reagovali su iz Agencije za audiovizuelne medijske usluge (AMU).
Reagovanje Agencije za audiovizuelne medijske usluge prenosimo integralno:
Agencija za audiovizuelne medijske usluge (AMU) izražava zabrinutost povodom tendenciozne i činjenično neutemeljene analize portala RTCG, objavljene u tekstovima od 8. marta pod naslovom „Medijska koncentracija u Crnoj Gori: Ignorisanje standarda i neadekvatne reakcije“ (koji je prenijela TVCG 1 u Dnevniku 2), 9. marta „Medijska koncentracija: Država ćuti, kapital dominira, standardi na čekanju“ i 10. marta „Međunarodni izvještaji o medijskoj koncentraciji: Upitna efektivnost“. Utisak je da je cilj predstavljanje Agencije kao regulatora koji povlađuje interesima komercijalnih emitera, putem, kako se ističe „nedozvoljene“ medijske koncentracije kada su u pitanju emiteri koji posluju u okviru United grupe.
Javni medijski servis Crne Gore ima pravo na svoje tumačenje Zakona, međutim, kada o tome izvještava, morao bi se držati činjenica i onoga što je precizirano u Zakonu o audiovizuelnim medijskim uslugama.
Agencija za audiovizuelne medijske usluge nezavisni je regulatorni organ koji se u svom djelovanju čvrsto pridržava slova i duha zakona. Oko toga gotovo da nema dilema u Crnoj Gori, što je prepoznato i u posljednjem godišnjem Izvještaju Evropske komisije za Crnu Goru.
Stavljanje izjava međunarodnih eksperata u kontekst želje da se Agencija prikaže kao organ koji navodno postupa nezakonito, kao i citiranje djelova izvještaja iz perioda od prije osam ili deset godina – u kojima nema ničeg spornog, naprotiv – ali koji se ubacuju u već pomenuti kontekst – neprimjereno je.
Ipak, to jeste dio slobode izvještavanja na koju svaki novinar ima pravo, uz obavezu vođenja računa o dužnoj novinarskoj pažnji, kao što i Agencija ima pravo da reaguje kada primijeti da takvo izvještavanje nema nikakvo činjenično utemeljenje. Posebna zabrinutost dolazi zbog okolnosti da je riječ o nacionalnom javnom emiteru, te da bi činjenice i visoki novinarski standardi trebali da budu podrazumijevani.
Napomene radi, Agencija je bezrezervno i bez odlaganja odgovorila na više upita novinara portala RTCG u periodu od jula 2024. do marta 2025. godine, pa shodno tome nije zgoreg ponoviti, ne bilo kakvo tumačenje Zakona – već onoga što u njemu zaista piše.
Ponavljamo stav Agencije, koji, nažalost, nije potpuno prenijet u objavljenom serijalu tekstova. U konkretnim slučajevima o kojima piše portal RTCG, medijska koncentracija postoji, ali ne spada u kategoriju nedozvoljenih medijskih koncentracija, u skladu sa Zakonom o audiovizuelnim medijskim uslugama.
Važeći Zakon o audiovizuelnim medijskim (AVM) uslugama donekle se razlikuje od ranijeg Zakona o elektronskim medijima. Ipak, sadrži gotovo identičnu odredbu (član 133 Zakona o elektronskim medijima i član 136 stav 1 Zakona o AVM uslugama), koja se odnosi na poseban slučaj nedozvoljene medijske koncentracije. Ova odredba prepoznaje ograničenje za fizičko, ali ne i za pravno lice koje je osnivač emitera, u smislu njegovog učešća u osnovnom kapitalu drugog emitera preko utvrđene visine osnovnog kapitala.
Agencija je vrlo konkretno odgovorila na pitanje novinara: „Gdje se prepoznaje ograničenje za fizičko, ali ne i pravno lice? Da li ste sasvim sigurni da je takvo tumačenje zakona ispravno?“ citirajući član 137 Zakona:
„U novom Zakonu o audiovizuelnim medijskim uslugama jeste predefinisan raniji član Zakona o elektronskim medijima, sadašnji član 137, prema kojem se smatra da nedozvoljena medijska koncentracija postoji i kada, u slučajevima iz člana 136 ovog zakona, u osnovnom kapitalu drugog emitera, osnivača dnevnog štampanog medija ili internetske publikacije, preko utvrđene visine osnovnog kapitala, učestvuje fizičko lice koje je osnivač emitera ili lica koja su njegovi srodnici do drugog stepena srodstva u pravoj liniji, ili lice koje je njegov bračni, vanbračni supružnik i životni partner lica istog pola.”
Odredbe Zakona o audiovizuelnim medijskim uslugama više su nego jasne. Na Agenciji je da Zakon dosljedno primjenjuje – što i činimo. Sa druge strane, na problem nedovoljne zakonske uređenosti medijskog vlasništva u Crnoj Gori, Agencija ukazuje u kontinuitetu. Ovo može dokazati i jednostavna Google pretraga, a kamoli istraživački napor kakav je RTCG uložila u ovu analizu.
Agencija za audiovizuelne medijske usluge čvrsto vjeruje da je transparentnost vlasništva nad medijima ključna za medijski pluralizam i konkurentno medijsko tržište, te aktivno radi na omogućavanju pristupa podacima o vlasništvu koje je prikupila svim zainteresovanim stranama na najpristupačniji i najtransparentniji način.
U saradnji sa Savjetom Evrope, kroz projekat „Zaštita slobode izražavanja i medija u Crnoj Gori“, Agencija je dobila ekspertsku pomoć u ovoj oblasti u formi studije sa preporukama pod nazivom „Vlasništvo medija i pravila o transparentnosti vlasništva: Evropski standardi i dobre prakse u EU i na Zapadnom Balkanu“.
Svrha ove studije je da pomogne Agenciji, kao i javnim i privatnim emiterima, u usklađivanju njihovog rada sa domaćim zakonodavstvom, evropskim i drugim relevantnim međunarodnim standardima, posebno Evropskom konvencijom o ljudskim pravima i praksom Evropskog suda za ljudska prava.
Pored toga, ovaj dokument pruža preporuke za izmjene zakonodavnog okvira u Crnoj Gori u vezi sa vlasništvom nad medijima, medijskom koncentracijom i transparentnošću vlasništva medija, u skladu sa najboljom evropskom praksom i standardima.
Agencija sprovodi Zakon podjednako prema svim emiterima, bilo da su komercijalni ili javni, te stoga vjerujemo da je ovaj serijal tekstova zapravo kritika zakonskih akata, a ne same Agencije koja taj Zakon dosljedno primjenjuje.
Agencija će ostati aktivna u obezbjeđivanju punog pristupa svim dostupnim informacijama o vlasništvu nad medijima, kroz razvoj digitalnih online alata, kako bi osigurala transparentnost u sektoru audiovizuelnih medijskih usluga i omogućila informisano konzumiranje audiovizuelnog medijskog sadržaja od strane gledalaca i slušalaca.
