Početak upotrebe psihoaktivnih supstanci najčešće se javlja u kasnim tinejdžerskim godinama, uglavnom kao posljedica radoznalosti i vršnjačkog pritiska, zaključak je istraživanja koje su sprovele Ena Grbović sa Fakulteta političkih nauka i Bojana Miletić sa Filozofskog fakulteta Univerziteta Crne Gore.
Tokom istraživanja, autorke su pojedinačno intervjuisale 107 ispitanika koji su boravili u Javnoj ustanovi za smještaj, rehabilitaciju i resocijalizaciju korisnika psihoaktivnih supstanci u Podgorici, u periodu od juna 2015. do oktobra 2017. godine.
Istraživanje je sprovedeno uz prethodnu saglasnost ustanove i pristanak ispitanika koji su završili jednogodišnji program rehabilitacije i resocijalizacije. Oni predstavljaju 42,8% ukupnog broja pacijenata koji su u toj ustanovi boravili tokom trajanja istraživanja.
Jedan od ključnih nalaza istraživanja odnosi se na dob kada ispitanici prvi put počinju sa konzumiranjem različitih supstanci.
“Prosječna starost prvog konzumiranja cigareta je 13,7 godina, alkohola 13,8 godina, sredstava za smirenje i marihuane 16,6 godina, dok je upotreba heroina u prosjeku počinjala sa 18,4 godine. Ovi podaci jasno ukazuju na ranjivost adolescenata, kao i važnost preventivnih mjera već u periodu osnovnog i srednjeg obrazovanja“, navodi se u istraživanju.
Upotreba psihoaktivnih supstanci predstavlja rastući javnozdravstveni problem u mnogim zemljama u razvoju, uključujući Crnu Goru. Iako je problem prepoznat, do sada nije bilo istraživanja koja se bave socio-demografskim karakteristikama i faktorima socijalne podrške koji utiču na početak konzumiranja psihoaktivnih supstanci u Crnoj Gori. Sociodemografske karakteristike su osobine pojedinaca koje uključuju starosnu dob, pol, obrazovanje, bračni status, socio-ekonomski status, porodične odnose i mjesto stanovanja.
“Analiza je pokazala da je većina bivših korisnika psihoaktivnih supstanci završila srednju školu, odrasla u kompletnoj porodici i trenutno živi sa roditeljima ili majkom. Gotovo polovina ispitanika (45,8 odsto) su prvorođena djeca. Kod čak 61,7 odstzo ispitanika, otac je konzumirao alkohol tokom njihovog djetinjstva, dok su 13,1 odsto majki koristile sredstva za smirenje”, navodi se.
Autorke istraživanja ističu da efikasne preventivne zdravstvene politike treba da obuhvate osnovne i srednje škole i da budu usmjerene upravo na tinejdžerski period. Razumijevanje prirode i obima upotrebe psihoaktivnih supstanci, kao i faktora koji tome doprinose, omogućava kreiranje efikasnih strategija intervencije u Crnoj Gori.
Ovo istraživanje Socio-demographic characteristics and patterns of substance use disorder in Montenegro (Socio-demografske karakteristike i obrasci poremećaja upotrebe psihoaktivnih supstanci u Crnoj Gori), objavljeno je u međunarodnom časopisu Heroin Addiction and Related Clinical Problems (SCI, SCIE, SSCI, A&HCI).
