U zemljama Zapadnog Balkana, od 2022. godine do 12. februara 2025. godine, potvrđeni slučajevi virusnog oboljenja MPOKS, ranije poznatog kao “majmunske boginje”, registrovani su u Srbiji (40 slučajeva), Bosni i Hercegovini devet, Crnoj Gori tri i na Kosovu jedan, dok je u Turskoj prijavljeno 38 slučajeva.
Sjeverna Makedonija je 23. maja 2025. godine saopštila da su prvi slučajevi MPOKS-a registrovani kod dvije osobe iz Skoplja, koje nijesu putovale u inostranstvo niti su epidemiološki povezane, što upućuje na mogućnost lokalne transmisije. To su podaci iz posljednjeg izvještaja o aktuelnoj epidemiološkoj situaciji, koji je Institut za javno zdravlje Crne Gore objavio 24. maja ove godine.
U izvještaju se navodi da „IJZCG i epidemiološke službe vrše nadzor nad ovom bolešću, uključujući epidemiološko ispitivanje prijavljenih slučajeva, kao i laboratorijsko ispitivanje molekularnom (PCR) dijagnostikom“.
Prema podacima Evropskog centra za prevenciju i kontrolu bolesti (ECDC), od 14. aprila do 19. maja 2025. godine u EU/EEA zabilježeno je 117 novih slučajeva MPOKS-a u 14 zemalja.
„Od početka epidemije do 19. maja 2025. ukupno je prijavljeno 24.548 potvrđenih slučajeva u 29 zemalja EU/EEA. Smrtni ishodi, ukupno 9, zabilježeni su u Španiji (3), Belgiji (2), Portugalu (2), Austriji (1) i Češkoj (1). Svi slučajevi za koje je dostupna informacija o filogenetskoj grani virusa pripadali su grani IIb.Od avgusta 2024. godine, prijavljen je 21 slučaj infekcije virusima grane I u EU/EEA (20 Ib i 1 Ia). Prvi importovani slučaj grane Ib registrovan je u Švedskoj 15. avgusta 2024. Ostale zemlje koje su prijavile slučajeve su: Njemačka (10), Belgija (6), Francuska (3) i Irska (1 – jedini slučaj grane Ia). Svi oboljeli imali su blagu kliničku sliku. Sekundarni prenos u domaćinstvu potvrđen je u Njemačkoj i Belgiji. Broj prijavljenih slučajeva (117) predstavlja pad u odnosu na prethodni izvještaj, kada su zabilježena 142 slučaja (13. mart – 14. april)“, podaci su Evropskog centra, koji su objavljeni u izvještaju Instituta.
Kako se navodi, „epidemiološki profil slučajeva u 2025. godini ostaje nepromijenjen, većina oboljelih su muškarci, a seksualni kontakt među muškarcima i dalje je glavni način prenosa“.
„MPOKS (ranije poznat kao `majmunske boginje` – naziv koji je SZO zvanično ukinula krajem 2023. godine) je virusno oboljenje koje se prvobitno javljalo u centralnoj i zapadnoj Africi. Do 2022. godine, lokalna transmisija virusa izvan afričkog kontinenta bila je izuzetno rijetka. Prvi put, te iste godine, zabilježeni su lanci prenosa sa čovjeka na čovjeka širom Evrope, bez poznate epidemiološke veze sa endemskim područjima Afrike“, navodi se u izvještaju.
U 2024. proglašen prijetnjom od međunarodnog značaja
Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) je 21. jula 2022. proglasila epidemiju MPOKS javnozdravstvenom prijetnjom od međunarodnog značaja. Tokom tog perioda, slučajevi su uglavnom bili izazvani granom IIb i zabilježeni su u svim SZO regionima. Od 2023. godine, broj prijavljenih slučajeva znatno je opao globalno.
Zbog naglog porasta oboljelih u DR Kongu, brzog širenja nove filogenetske grane (Ib), njenog prelaska u susjedne zemlje, kao i učestalijih slučajeva izazvanih granama Ia, Ib i IIa u Africi, SZO je 14. avgusta 2024. ponovo proglasila MPOKS prijetnjom od međunarodnog značaja.
„Očekuje se da će se importovani slučajevi infekcije MPOKS virusima grane I i dalje pojavljivati u zemljama EU/EEA i susjednim državama. Zbog toga je važno podići nivo svijesti kod putnika koji dolaze iz pogođenih afričkih regiona, kao i među zdravstvenim radnicima koji bi mogli biti u kontaktu sa ovim pacijentima“, stoji u izvještaju.
Izvor: Dan
