Veoma je bitno napomenuti da nesloga u ZBCG nije sukob između Mandića i Kneževića, nego sukob Kneževića sa Mandićem. Uzroci ovog političkog bratoubistva su u različitim percepcijama političke realnosti i različitim političkim planovima i ambicijama, a posledice će biti vidljive na biračkom tijelu koje gravitira ovoj koaliciji.
Dok se iščekuje da li je moguća korekcija odnosa i budućeg funkcionisanja koalicije ZBCG, a time i jasnije trasiranje neizvjesnog puta srpske nacionalne politike u Crnoj Gori, izvjesno je samo jedno: Srbi u Crnoj Gori, iako najheterogenije biračko tijelo, ostaju u nezavidnom položaju, suočeni sa pitanjem kome ukazati povjerenje u narednom periodu i da li uopšte. Za prosječnog srpskog birača stvar je bila jednostavna: uprkos brojnim greškama političkih lidera, prioritet je jedinstvo, međutim, upravo ono je izostalo i to u trenutku kada su politički predstavnici bili u najkomfornijem položaju u poslednjih dvadeset godina.
Za sve je potrebno dvoje, ali za aktuelno mimoilaženje među srpskom političkom elitom, neizbježno se nameće zaključak da je u pitanju samo jedan igrač. Struja okupljena oko Mandića, iako kritikovana od strane tvrđeg nacionalnog korpusa, preuzela je državničku ulogu i odgovornost anticipirajući duh vremena i buduće političke procese, dok je struja predvođena Kneževićem ostala u izvjesnom i komfornom opozicionom formatu, politički bez jasne komunikacije u kojem pravcu idu, smanjujući time svoje koalicione kapacitete osim prema, trenutno, davljeničkim akterima poput Abazovića, Medojevića, Milatovića koji ne skrivaju svoje simpatije prema trenutnom raskolu u srpskom biračkom tijelu.
U ovom stanju stvari, može se reći da su i jedni i drugi iznevjerili nekog, imajući u vidu pomenutu heterogenost srpskog biračkog tijela i širok dijapazon očekivanja.
Mandićeva mreža kompromisa je imala dva osnovna efekta: pružila je stabilnost parlamentarnoj većini ali je srpski politički korpus postao prilično anemičan. Poslanički klub NSD-a u skupštini je nikad pasivniji, evidentno se oslanjajući na sposobnost svog lidera da navigava procese, a nekadašnji veoma aktivni poslanici koji su često učestvovali i u skupštinskim i televizijskim debatama, od kada su postali ministri – postali su medijski nevidljivi. Mogli bi, radi korektnosti, konstatovati da je to posledica gabaritne vlade kao i zaokupljenosti svojim resorom, ali je teško izbjeći utisak o marketinškoj lijenosti, neizlasku na debate i sve brojnije i popularnije političke talk show emisije.
Ipak, dok se Mandić liderski i više nego zaštitnički odnosio prema partijskim i koalicionim partnerima – što je dovelo do njihovog pomenutog ušuškavanja i pasivizacije – Knežević je kontinuirano ostavljao DNP u organizacionom kolapsu na vjetrometini. Solirajući poput Medojevića ili Abazovića, postao je svojevrsni one man show, a time i pogodan pion za tuđe poteze i interese. Njegovo medijsko eksponiranje je sve učestalije, čak i u tabloidnom formatu. Juriš iz crnogorske Vlade u srbijanski Informer je kamikazni skok iz istraživačkih tabela u kojima se dobro kotirao pravo u medijski tabloid.
Kneževićeve javne nastupe često karakterišu bagatelisanje i profanisanje ozbiljnih tema, u maniru tabloidne retorike kakvu njeguje SNS, ali i odsustvo bilo kakve političke strategije, što je već prepoznatljiv obrazac djelovanja DNP-a. Identitetske teme paušalno degradira, svodeći ih na nivo komunalnih pitanja, poput kolektora, umjesto da budu dio šire nacionalne i lokalne političke agende. Takav pristup, brz i improvizovan, bez reda, rasporeda i jasno koncipirane politike, ostavlja utisak potpune neorganizovanosti — do mjere da je teško razumiju čak i najbliži partijski funkcioneri i članovi.
Mogli bi raširiti ovu komparaciju u nedogled, ali je bitno istaći da nesloga u ZBCG nije sukob između Mandića i Kneževića, nego sukob Kneževića sa Mandićem. Uzroci ovog političkog bratoubistva su u različitim percepcijama političke realnosti i različitim političkim djelanjima, planovima i ambicijama, a posledice će biti vidljive na biračkom tijelu koje gravitira ovoj koaliciji.
Dugoročno gledano, Mandićev problem nije Knežević nego velika anemična NSD aparatura u kojoj nije ostalo skoro ništa od nekadašnje DF energije, a partija, sada i kao državnička, ima mnogo posla i odgovornosti da ispuni. Nedostatak probitačnih ličnosti u poslaničkom klubu; ogroman broj funkcionera koji nastupa bez inicijative, sa retorikom koja se ni po čemu ne razlikuje od ostalih; velik broj angažovanih savjetnika u Mandićevom kabinetu – od kojih se samo par ističe – moraće da se razbude da bi podiglii stranačku gotovost i postrojili redove za iskušenja koja slijede.
Na kraju, kada je Knežević u pitanju, izvjesno je da njegovi problemi nisu neispunjeni srpski interesi u Crnoj Gori, a pogotovo ne postrojenje za prečišćavanje voda ili problematika oko aerodroma. To su samo nasumična bacanja kockica, a vrijeme će pokazati za čiji račun.
Imajući u vidu simboliku imena ZBCG koalicije, teško je izbjeći utisak da Knežević svojim postupcima podriva političku budućnost Srba u Crnoj Gori i stabilnost države koju su napokon dobili priliku da vode. Umjesto konsolidacije i jačanja, u trenutku kada je bilo nužno nadograditi jedinstvo i uskladiti nacionalnu politiku sa interesima savremenog državnog upravljanja, svjedočimo osipanju i produbljivanju raskola.
Pred srpskim biračkim tijelom ostaje ključno pitanje: povjerenje dati politici normalnog života, društvenoj integraciji i odgovornosti, ili politici trajne konfrontacije i dezintegracije od svijeta.
Autor: Aleksandar Novović/Portal Zeta
