Sadržaj
Godišnja inflacija bila je u konstantnom rastu do septembra prošle godine kada je dostigla 4,9 odsto, da bi u oktobru godišnja inflacija pala na 4,8 odsto, u novembru na 4,2 odsto, u decembru na četiri odsto, da bi u januaru ove godine završila na 2,9 odsto.
U decembru, novembru, oktobru i septembru zabilježena je negativna mjesečna stopa inflacije, odnosno deflacija na mjesečnom nivou.
– Najveći uticaj na mjesečnu stopu inflacije u januaru imali su rast cijena u grupama duvan, čvrsta goriva, meso i prerađevine od mesa, voće i orašasti plodovi, paketi telekomunikacionih usluga, potrošni proizvodi za održavanje domaćinstva, usluge za održavanje, popravke i sigurnost stambenog objekta, mlijeko, ostali mliječni proizvodi i jaja – naveli su iz Monstata.
Potrošačke cijene su čitave prošle godine, u poređenju sa 2024, u prosjeku bile više 3,9 odsto.
Posmatrano po glavnim grupama proizvoda i usluga prema namjeni potrošnje, u januaru je, u odnosu na prethodni mjesec, zabilježen rast u grupama: alkoholna pića i duvan 5,3 odsto, osiguranje i finansijske usluge 2,5 odsto, pokućstvo i rutinsko održavanje stana jedan odsto, informacije i komunikacije 0,6 odsto, hrana i bezalkoholna pića 0,5 odsto, zdravlje i restorani i usluge smještaja po 0,1 odsto.
Pad cijena zabilježen je u grupama odjeća i obuća 2,7 odsto, prevoz dva odsto, rekreacija, sport i kultura 0,2 odsto. Cijene ostalih proizvoda i usluga nijesu se bitnije mijenjale.
Eurozona
Podaci Eurostata pokazali su da je inflacija u eurozoni znatno usporila u januaru, jer je oštar pad cijena energije prevagnuo nad izrazitijim poskupljenjem svježe hrane.
Godišnja stopa inflacije u eurozoni, mjerena harmonizovanim indeksom potrošačkih cijena (HICP), iznosila je u januaru 1,7 odsto, izračunali su statističari.
Na kraju prošle godine cijene su bile više dva odsto nego na kraju 2024. godine.
Eurostat je napomenuo da je ažurirao metodologiju izračunavanja harmonizovanog indeksa potrošačkih cijena, kako bi je uskladio s međunarodno prihvaćenim standardom Statističke komisije Ujedinjenih nacija (UN).
Prema ,,starom“ proračunu, inflacija u eurozoni iznosila je u decembru 1,9 odsto.
Inflacija se na početku ove godine, prema prilagođenoj metodologiji spustila na najniži nivo od septembra 2024. godine, kada su cijene u eurozoni takođe na godišnjem nivou porasle 1,7 odsto.
Najviše je u januaru u eurozoni poskupila svježa hrana, čak 4,4 odsto u odnosu na početak prošle godine. Procjena pokazuje značajno snažnije poskupljenje nego u decembru, kada su joj cijene, prema revidiranom podatku, bile više 3,5 odsto nego na kraju 2024. godine.
Usluge su na početku godine u eurozoni poskupile 3,2 odsto, nešto blaže nego u decembru.
Energija je u januaru u eurozoni bila čak 4,1 odsto jeftinija nego prije 12 mjeseci, najsnažnije od septembra prošle godine. Još u decembru cijene su joj bile niže 1,9 odsto.
Kad se isključe energija i svježa hrana, cijene su u eurozoni u januaru bile više 2,2 odsto nego prije godinu.
Inflacija u Sjedinjenim Američkim Državama (SAD) usporila je u januaru i iznosila 2,4 odsto uz znatno jeftinije gorivo i niže cijene polovnih vozila.
Kad se isključe hrana i energija, potrošačke cijene u SAD, bile su u januaru ove godine 2,5 odsto više nego u istom mjesecu prošle godine. Temeljna inflacija bila je tako slabija 0,1 procentni poen nego u decembru.
Gorivo je u januaru, u SAD, bilo 7,5 odsto jeftinije nego prije godinu. Polovni automobili i kamioni pojeftinili su dva odsto, u raskoraku s krajem prošle godine kada su im cijene bile više 1,6 odsto. Na mjesečnom nivou, potrošačke cijene u SAD porasle su u januaru 0,2 odsto, marginalno slabije nego u decembru.
Region
Godišnja inflacija u Srbiji u januaru je iznosila 2,4 odsto.
Guvernerka Narodne banke Srbije (NBS) Jorgovanka Tabaković je u četvrtak na predstavljanju mjesečnog izvještaja NBS kazala da je inflacija u Srbiji u granicama cilja i da će tako biti i u srednjem roku.
– Međugodišnja inflacija do septembra ove godine kretaće se oko centralne vrijednosti cilja, koji je tri odsto, sa odstupanjem plus ili minus 1,5 odsto, a zbog efekta niske baze krajem godine iznosiće oko četiri odsto – kazala je Tabaković. Navela je da je januarska međugodišnja inflacija iznosila 2,4 odsto, a da je u posljednjem tromjesečju prošle godine inflacija bila blago ispod cilja, u decembru 2,7 odsto međugodišnje. Prema njenim riječima tom smanjenju su doprinijele cijene hrane, kao posljedica primjene uredbe o ograničenju marži.
U Hrvatskoj, koja je članica EU, stopa godišnje inflacije mjerena indeksom potrošačkih cijena, iznosila je u januaru 3,4 odsto, što znači da je opšti rast cijena na godišnjom nivou blago ubrzan. U odnosu na decembar prošle godine, mjesečna stopa inflacije u Hrvatskoj je u januaru ove godine porasla za 0,3 odsto.
Takvoj prvoj procjeni inflacije u Hrvatskoj najviše je doprinijela procijenjena godišnja stopa inflacije za usluge koja iznosi 7,2 odsto, za energiju 3,7 odsto, grupa u kojoj su hrana, piće i duvan tri odsto, a industrijske neprehrambene proizvode bez energije 0,1 odsto.
Na mjesečnom nivou, u odnosu na decembar prošle godine, cijene usluga u Hrvatskoj su porasle za 2,2 odsto, energije za 1,8 odsto, a hrane, pića i duvana za jedan odsto, dok su cijene industrijskih neprehrambenih proizvoda bez energije pale za 3,4 odsto.
Godišnja inflacija u Bosni i Hercegovini pala je u decembru prošle godine sa novembarskih 4,4 odsto na 4,1 odsto, što je najniži nivo od avgusta, objavila je Agencija za statistiku BiH (BHAS).
Usporavanje rasta cijena u BiH krajem prošle godine prije svega je posljedica slabijeg poskupljenja hrane i bezalkoholnih pića, gde je inflacija pala sa novembarskih šest odsto na 5,3 odsto, kao i zdravstvenih usluga, sa pet odsto na 4,7 odsto.
Značajan doprinos imalo je i pojeftinjenje transporta u BiH, gde su cijene u decembru pale za 0,2 odsto, nakon rasta od 1,4 odsto u novembru.
Indikatori
Iz Monstata su pojasnili da su indeksi potrošačkih cijena (CPI) jedan od najvažnijih makroekonomskih indikatora i osnova za donošenje odluka u oblasti ekonomije i finansija.
Od januara 2009. godine koriste se kao zvanična mjera inflacije u Crnoj Gori.
– Indeks potrošačkih cijena koristi se za usklađivanje plata i zarada u skladu sa kolektivnim ugovorima, kao i penzija i socijalnih davanja. Takođe se koristi za deflacioniranje pojedinih makroekonomskih agregata u statistici nacionalnih računa i u druge svrhe – rekli su iz Monstata.
Indeks potrošačkih cijena se definiše kao mjera prosječne promjene cijena fiksne korpe roba i usluga koje domaćinstvo kupuje u cilju zadovoljenja svojih potreba. Ponderi koji se primjenjuju za izračunavanje indeksa potrošačkih cijena izražavaju relativnu važnost odabranih proizvoda i usluga u ukupnoj potrošnji domaćinstava na domaćoj teritoriji. Lista proizvoda i usluga se redovno revidira kako bi se očuvala njena reprezentativnost u pogledu strukture potrošnje i navika potrošača.
– Uticaj pojedinih grupa na stopu inflacije pokazuje koliko je data grupa uticala na ukupnu stopu inflacije. Uticaj zavisi od pondera i stope inflacije date grupe. Ponderi predstavljaju relativno učešće potrošnje domaćinstava određene grupe ili podgrupe proizvoda u ukupnoj potrošnji. Zbog toga ponderi imaju važnu ulogu u računanju stope inflacije. Oni predstavljaju ,,važnost“ određene grupe proizvoda u ukupnoj potrošnji domaćinstava u određenom referentnom periodu – pojasnili su iz Monstata.
Mjesečna stopa inflacije predstavlja promjenu cijena u tekućem mjesecu u odnosu na prethodni mjesec, u procentima.
– Godišnja stopa inflacije predstavlja promjenu cijena u tekućem mjesecu u odnosu na isti mjesec prethodne godine, u procentima. Dok se indeks potrošačkih cijena najčešće primjenjuje kao opšta mjera inflacije u nacionalnim okvirima, harmonizovani indeks potrošačkih cijena (HICP) predstavlja uporedivu mjeru inflacije sa zemljama Evropske unije – naveli su iz Monstata.
Izvor: Pobjeda
