Što se izbori više približavaju, to je političkim partijama važnije da znaju šta građani misle ili barem šta istraživanja javnog mnjenja kažu da građani misle. Rejting se mjeri, trendovi prate, a brojke se pretvaraju u predizborne strategije.
U takvom ambijentu, na internetu se pojavljuje EuroSearchAnalytic (ESA) (arhivirano), nova agencija koja je na internet stranici predstavlja kao “nezavisna agenciju za istraživanje javnog mnjenja” na prostoru Zapadnog Balkana.
Na sajtu obećava “pouzdane podatke“, “metodološki utemeljena istraživanja”, “nezavisnu analizu” i “jasne uvide”.
Problem je kada se od slogana pređe na osnovno pitanje: ko stoji iza tih istraživanja?
Na sajtu nema podataka o pravoj prirodi, niti informacija o vlasniku, direktoru ili ko čini istraživački tim. Nema fizičke adrese, broja telefona, e-maila, PIB-a ili podatka o pravnom licu koje posluje pod tim imenom.
U rubrici „Kontakt“ kao podaci stoje samo naziv sajta i široka odrednica “Zapadni Balkan”.
Dakle, ukoliko neko poželi da provjeri ko je sproveo istraživanje, kome može da se obrati u vezi metodologije ili ko je odgovoran za objavljene podatke, sajt mu za sada nudi prilično jednostavan odgovor, Zapadni Balkan.
Pretraga javno dostupnog Centralnog registra privrednih subjekata (CRPS) iz Crne Gore pokazuje da ne postoji pravni subjekta pod nazivom EuroSearchAnalytic, niti podatak o kompaniji koja bi pod tim imenom stajala iza sajta. Ni u Registaru privrednih društava koji vodi Agencija za privredne registre (APR) Srbije i Centralnom registru Republike Sjeverne Makedonije nismo pronašli podatke o ESA.
Nalazi istraživanja staju u jedan JPEG
U arhivi agencije trenutno su istaknuti “nalazi istraživanja” koji se odnose na Sjevernu Makedoniju, Srbiju, Bosnu i Hercegovinu i Crnu Goru.
Prvo istraživanje ikada objavljeno na nhihovom sajtu datira od aprila 2026. godine. Pompezno nazvano istraživanje „Regionalna saradnja – stavovi građana“, koje se navodno odnosi na Sjevernu Makedoniju, predstavljeno je na jednom JPEG vizualu.
Nema podataka o veličini uzorka, načinu uzorkovanja, periodu sprovođenja ankete, istraživačkoj metodi, strukturi ispitanika, formulaciji pitanja, statističkoj grešci ili nivou pouzdanosti.
Pokušali smo da te odgovore dobijemo direktno od ESA, putem dostupne kontakt forme na njihovom sajtu. Odgovor, međutim, nismo dobili.
Za agenciju koja sebe opisuje kao onu koja radi „metodološki utemeljena istraživanja“, metodologija je, čini se, najmanje značajan dio istraživanja.
Zanimljivo je da makedonski mediji nisu prenijeli “rezultate” ovog istraživanja.
Iako se predstavlja kao istraživačka agencija koja radi istraživanja za cijeli Zapadni Balkan, međutim pogled arhivu istraživanja ESA pokazuje da joj je istraživački fokus mnogo uži.
ESA je objavila po jedno istraživanje za Sjevernu Makedoniju, Srbiju i BiH, dok se Crna Gora pojavljuje u tri navrata, kroz mjerenje rejtinga političkih partija.
Zanimljiva je koincidencija da se u istraživanjima koja javnosti stižu preko portala 24kroz7 podrška URA-i redovno bilježi na nešto višem nivou nego što je uobičajeno u drugim javno dostupnim mjerenjima.
Zapravo, jedini medijski trag o “nalazima istraživanja” ove agencije je upravo na crnogorskom portalu 27kroz7. U poslednjem tekstu od 11. septembra taj portal objavljuje rezultate septembarskog istraživanja, navodeći da je anketa sprovedena od 1. do 10. septembra na uzorku od 1.300 punoljetnih građana Crne Gore, kombinacijom telefonskog (CATI) i onlajn (CAWI) anketiranjaj ispitanika, uz statističku grešku od ±2,8 odsto.
Domen otvara još jedno pitanje
Javno dostupni RDAP podaci za domen eurosearchanalytic.com pokazuju da je registrovan 11. juna 2026. godine, sa rokom važenja do 11. juna 2027. godine. Domen je registrovan preko američke kompanije Name.com, Inc., dok je registrant zaštićen servisom Domain Protection Services, Inc. iz Denvera. Prema tim podacima, registracija domena važi do 11. juna 2027.
Sama zaštita podataka o registrantu nije ništa neobično, koriste je milioni vlasnika domena. Ni američki registrar, niti skriveni podaci registranta sami po sebi ne predstavljaju dokaz bilo kakve nepravilnosti.
Ali datum jeste relevantan kada se uporedi sa onim što je ESA istakla na sajtu o svom dosadašnjem radu.
Na sajtu danas stoji da njihova arhiva počinje istraživanjem iz aprila 2026, a domen pod kojim agencija danas predstavlja svoje “rezultate” registrovan je gotovo dva mjeseca nakon prvog istraživanja koje navodi u svojoj arhivi. Odgovore na pitanja o detaljima vezanim za njihovo poslovanje i istraživanjima koja smo poslali prošle sedmice – nismo dobili.
Dakle, agencija koja se predstavlja da je nezavisna, uz vrlo “oskudne” informacije o samoj organizaciji, gotovo nikakve javno dostupne metodološke detalje za većinu istraživanja, dobija, medijski prostor.
Raskrinkavanje.me
