Snažnim povećanjem minimalne zarade, te smanjenjem stope doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje, osnažen je životni standard, a Crna Gora je postala država sa najnižim i najkonkurentnijim poreskim opterećenjem rada u Evropi. Kroz smanjenje troškova rada, jača konkurentnost domaće privrede, uz stvaranje povoljnijih uslova za zapošljavanje i širenje poreske baze. Rezultati sprovedene reforme jasno su vidljivi: zabilježen je snažan rast raspoloživog dohotka, što je direktno doprinijelo poboljšanju socio-ekonomskog položaja građana, povećanju finansijske i socijalne inkluzije, smanjenju neformalne zaposlenosti i jačanju fiskalne discipline. Povećanjem raspoloživog dohotka podstaknuta je lična potrošnja, što se reflektovalo na povećanu naplatu poreza i stabilnost javnih prihoda – kazao je Vuković.
Koji podaci pokazuju da je program bio uspješan, a koji podaci/prihodi su podbacili u odnosu na projekcije koje ste imali lani?
Set zvaničnih i dostupnih podataka jasno pokazuje poboljšanje ključnih socio-ekonomskih pokazatelja. Prije svega, crnogorska ekonomija bilježi povoljnu dinamiku rasta – rast BDP-a u drugom kvartalu iznosio je 3,5 odsto, što je iznad prosjeka Evropske unije i Eurozone, i jedan je od najviših u Evropi. Posebno ohrabruje činjenica da rast počiva na zdravim osnovama, prije svega na snažnoj privatnoj potrošnji i investicijama koje u prvoj polovini ove godine bilježe rast od preko sedam odsto.
Na tržištu rada zabilježen je istorijski napredak – stopa nezaposlenosti je u 2025. godini po prvi put jednocifrena, pri čemu u avgustu iznosi 8,93 odsto, što predstavlja najniži nivo od kada postoji evidencija Zavoda za zapošljavanje. Istovremeno, broj zaposlenih za osam mjeseci veći je za 4,7 odsto u odnosu na prošlu godinu, dok je prosječna neto zarada premašila 1.000 eura, sa rastom od preko 20 odsto u odnosu na prethodnu godinu, što su jasni dokazi da su efekti programa vidljivi u realnom sektoru i da konkretno doprinose poboljšanju životnog standarda građana.
Kada je riječ o budžetskim podacima, prihodi budžeta za devet mjeseci premašili su prošlogodišnju naplatu za isti period, i to u iznosu od 24 miliona, dok je u istom periodu naplata budžetskih prihoda realizovana na nivou od 99 odsto plana. Navedeno potvrđuje fiskalnu odgovornost, stabilnost i efikasnost upravljanja javnim finansijama. Dodatno, ključne kategorije poreza bilježe snažan porast naplate: porez na dobit pravnih lica već je premašio godišnji plan naplate za 2,7 miliona eura i preko 18 miliona eura je veći u odnosu na isti period 2024. godine; porez na dohodak fizičkih lica je za 18,4 miliona eura veći u odnosu na isti period 2024. godine; prihodi budžeta po osnovu akciza i PDV-a kumulativno su veći u odnosu na isti period 2024. godine za čak 150 miliona eura. Samo u septembru prihodi budžeta premašili su kako plan za 8,2 miliona eura, tako i prošlogodišnje ostvarenje za snažnih 13,7 miliona eura.
Takođe, u navedenom periodu rast prihoda po osnovu indirektnih poreza u potpunosti kompenzuje pad prihoda po osnovu doprinosa za PIO, potvrđujući kredibilnost implementiranih mjera i stabilnost fiskalnog sistema.
Dakle, sveukupno posmatrano, rezultati potvrđuju da je program “Evropa sad 2” ispunio svoj suštinski cilj – da obezbijedi rast zaposlenosti, povećanje dohotka građana i fiskalnu stabilnost, uz istovremeno stvaranje preduslova za stabilan i održiv ekonomski razvoj.
Da li je standard građana bolji sada u odnosu na prije godinu dana, odnosno prije primjene reformi nazvane ES2, s obzirom na rast cijena hrane, stanova, kirija…?
Dostupni statistički podaci ukazuju na znatno poboljšanje standarda građana, pri čemu je pozitivan efekat evidentan i uprkos izazovima vezanim za rast cijena hrane, stanovanja i kirija. Ključni faktori koji utiču na inflatorna kretanja u Crnoj Gori jesu globalni izazovi i uvozne cijene, na koje Crna Gora, kao mala i otvorena ekonomija, ne može da utiče. Eksterni faktori, poput rata u Ukrajini, poremećaja lanaca snabdijevanja i energetske krize u Evropi, imali su značajne efekte na inflaciju i na globalnom nivou, ne samo u Crnoj Gori.
Uprkos tome, prosječna neto zarada u Crnoj Gori gotovo se udvostručila u posljednje četiri godine – sa nešto iznad 500 eura na preko 1.000 eura, koliko iznosi danas. Realni rast zarada umanjen za inflaciju takođe je bio snažan i iznosio je preko 40 odsto u ovom periodu, što pokazuje da je došlo do porasta kupovne moći građana. Ukoliko posmatramo period od prije godinu dana, danas je u Crnoj Gori prosječna neto plata veća za preko 20 odsto, što jasno potvrđuje da je došlo do povećanja raspoloživog dohotka, jačanja kupovne moći i očuvanja životnog standarda, čak i u periodu kada su cijene ključnih životnih potrepština rasle. Ukratko, građani Crne Gore danas raspolažu većim realnim primanjima nego ikada ranije, što je direktna potvrda uspješnosti sprovedenih ekonomskih mjera.
Izvor: Dan
